Της Ελευθερίας Κούρταλη
Οι αγορές εργασίας των ΗΠΑ και της Ευρώπης φαίνεται να βρίσκονται σε καλή κατάσταση, με τα ποσοστά ανεργίας κοντά σε ιστορικά χαμηλά. Ωστόσο, τρία ισχυρά υποκείμενα ρεύματα (μεταναστευτική πολιτική, σοκ στις τιμές της ενέργειας και τεχνητή νοημοσύνη) αναταράσσονται κάτω από την επιφάνεια της ηρεμίας, όπως επισημαίνει η Allianz Research.
Η ζήτηση για εργαζόμενους είχε ήδη αρχίσει να υποχωρεί πριν από το σοκ της κρίσης στη Μέση Ανατολή: τα ποσοστά κενών θέσεων εργασίας μειώνονταν και τα ποσοστά προσλήψεων υποχωρούσαν λόγω της αβεβαιότητας και του εμπορικού πολέμου.
Η μετατόπιση της μεταναστευτικής πολιτικής στις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γερμανία επιδεινώνει την κατάσταση: Οι μειωμένες εισροές μεταναστών έχουν μεταφραστεί γρήγορα σε χαμηλότερους αριθμούς απασχόλησης. Στις ΗΠΑ, η μετανάστευση έχει μειωθεί από το να συνεισφέρει πάνω από το ήμισυ της δημιουργίας θέσεων εργασίας το 2024 σε σχεδόν μηδενική επίπτωση το 2025 - επηρεάζοντας αρνητικά την πιθανή ανάπτυξη και διακινδυνεύοντας την έλλειψη εργατικού δυναμικού σε διάφορους τομείς, προσφέροντας παράλληλα μια βραχυπρόθεσμη αντιστάθμιση στην αυξανόμενη ανεργία.
Παρόλο που οι τιμές της ενέργειας έχουν μειωθεί από τα υψηλά του 2022, οι τιμές της βιομηχανικής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη παραμένουν σημαντικά υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από την κρίση και από εκείνες στις ΗΠΑ, ακόμη και μετά την προσαρμογή για την πρόσφατη σταθεροποίηση των τιμών χονδρικής, τονίζει η Allianz. Αντίθετα, οι τιμές της βιομηχανικής ηλεκτρικής ενέργειας στις ΗΠΑ παρέμειναν σταθερές με την πάροδο του χρόνου λόγω της άφθονης προσφοράς φυσικού αερίου. Κατά συνέπεια, το κόστος ενέργειας αποτελεί μια επίμονη διαρθρωτική πρόκληση για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και όχι ένα προσωρινό κυκλικό σοκ.
Το συνολικό κόστος ενέργειας είναι υψηλό στη μεταποίηση, τις επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας και τις μεταφορές λόγω του μεγέθους αυτών των τομέων, επισημαίνει ο οίκος. Οι πιο ενεργοβόρες βιομηχανίες, όπως τα χημικά, ο χάλυβας και τα μέταλλα, το χαρτί, το γυαλί και η κεραμική, και το τσιμέντο, συγκεντρώνονται σε μεγάλες βιομηχανικές οικονομίες, ιδίως στη Γερμανία, ακολουθούμενη από τη Γαλλία, την Ιταλία και την Πολωνία. Δεδομένου ότι τα περιθώρια κέρδους δεν έχουν ανακάμψει πλήρως από την τελευταία ενεργειακή κρίση, οι επιχειρήσεις έχουν περιορισμένη ικανότητα να απορροφήσουν νέα σοκ μόνο μέσω της κερδοφορίας.
Ενώ το ενεργειακό σοκ του 2022 απορροφήθηκε σε μεγάλο βαθμό μέσω περιθωρίων κέρδους, μειώσεων του χρόνου εργασίας και συσσώρευσης εργατικού δυναμικού σε μια υπερθερμασμένη αγορά εργασίας, οι επιχειρήσεις σήμερα αντιμετωπίζουν ισχυρότερα κίνητρα για να προσαρμοστούν νωρίτερα εάν οι υψηλές τιμές ενέργειας επιμείνουν, σημειώνει η Allianz.
Αυτή τη φορά τα πράγματα είναι διαφορετικά λόγω του ότι οι αγορές εργασίας βρίσκονται σε μια πιο "χαλαρή" κατάσταση όπου θα υπάρξει λιγότερη συσσώρευση εργατικού δυναμικού. Ο άμεσος κίνδυνος δεν είναι μια απότομη αύξηση της ανεργίας, τονίζει ο οίκος, αλλά μια σταδιακή διάβρωση της ανθεκτικότητας της αγοράς εργασίας, ιδίως σε χώρες που υποφέρουν από διαρθρωτική οικονομική αδυναμία, όπως η Γερμανία.
Τα 2 σενάρια
Σύμφωνα με αυτή τη σταδιακή διάβρωση, οι βασικές προβλέψεις δείχνουν ήδη μη αμελητέες απώλειες θέσεων εργασίας που οφείλονται σε ευρύτερα μακροοικονομικά προβλήματα. Για τον πόλεμο στο Ιράν, η Allianz εξετάζει δύο σενάρια.
Στο βασικό της σενάριο, η κυκλοφορία μέσω των Στενών του Ορμούζ σταδιακά ομαλοποιείται μέχρι τα τέλη Μαΐου. Αυτό συνεπάγεται απώλειες θέσεων εργασίας περίπου 102.000 στην Ευρωζώνη (με τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ισπανία να αντιπροσωπεύουν ήδη το 68% του συνόλου) και 51.000 στις ΗΠΑ το 2026 - επομένως και στις δύο περιπτώσεις ο αντίκτυπος στα ποσοστά ανεργίας που προέρχεται αποκλειστικά από τον πόλεμο στο Ιράν στο βασικό σενάριο παραμένει πολύ μικρός (<0,1%). Αυτές οι βασικές δυναμικές παρέχουν την αναφορά σε σχέση με την οποία θα πρέπει να αξιολογηθούν οι πρόσθετες επιπτώσεις στην αγορά εργασίας που σχετίζονται με την ενέργεια.
Η έκθεση σε επίπεδο χώρας διαμορφώνει περαιτέρω τον τρόπο με τον οποίο τα ενεργειακά σοκ μεταφράζονται στα αποτελέσματα της αγοράς εργασίας, όπως επισημαίνει η Allianz. Η ένταση ενέργειας - μετρούμενη ως η χρήση ενέργειας σε σχέση με την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία - ποικίλλει σημαντικά σε ολόκληρη την Ευρώπη και δεν αποτελεί από μόνη της αξιόπιστο δείκτη κινδύνου απασχόλησης.
Ορισμένες οικονομίες υψηλής ενεργειακής έντασης, όπως η Ουγγαρία, η Τσεχική Δημοκρατία και η Ρουμανία, αντιπροσωπεύουν ένα σχετικά μικρό μερίδιο της συνολικής απασχόλησης στην Ευρωζώνη, παρά το γεγονός ότι απαιτούν περισσότερη ενέργεια ανά μονάδα παραγωγής.
Αντίθετα, μεγαλύτερες οικονομίες όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία συνδυάζουν πιο μέτρια ενεργειακή ένταση με πολύ μεγαλύτερα μερίδια απασχόλησης, καθιστώντας τες πιο εκτεθειμένες στην προσαρμογή της αγοράς εργασίας που οφείλεται στις τιμές της ενέργειας.
Η Πολωνία ξεχωρίζει από αυτή την άποψη, συνδυάζοντας ένα σημαντικό μερίδιο απασχόλησης με υψηλό κόστος ενέργειας σε σχέση με την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία, γεγονός που αυξάνει την ευπάθειά της.
Αυτή η σύνθεση εξηγεί γιατί οι κίνδυνοι απασχόλησης είναι πιθανό να υλοποιηθούν άνισα μεταξύ των χωρών, αντί μέσω μιας συγχρονισμένης αύξησης της ανεργίας στην Ευρωζώνη.
Σε ένα δεύτερο, δυσμενές σενάριο, που περιλαμβάνει παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, οι επιπτώσεις στην απασχόληση θα ενταθούν αλλά θα παραμείνουν σταδιακές, τονίζει η Allianz. Η αύξηση των τιμών των ορυκτών καυσίμων θα επηρεάσει αρνητικά την προστιθέμενη αξία μέσω της ενεργειακής εξάρτησης και των σημείων συμφόρησης στην προσφορά ενδιάμεσων αγαθών.
Τα ποσοστά ανεργίας στην ευρωζώνη θα αυξηθούν κατά μέσο όρο κατά περίπου +0,14 ποσοστιαίες μονάδες, με τις μεγαλύτερες αυξήσεις στην Ισπανία και το Βέλγιο (περίπου +0,20 ποσοστιαίες μονάδες).
Οι οικονομίες της Ανατολικής Ευρώπης - Τσεχία, Πολωνία και Ρουμανία - θα βιώσουν τις πιο απότομες απώλειες παραγωγής, με την ανεργία να αυξάνεται κατά +0,12 ποσοστιαίες μονάδες, +0,17 ποσοστιαίες μονάδες και +0,27 ποσοστιαίες μονάδες αντίστοιχα.
Η Γερμανία και η Ιταλία, παρά το γεγονός ότι αντιπροσωπεύουν μεγάλο μερίδιο της απασχόλησης στην Ευρωζώνη, θα δουν πιο συγκρατημένες αυξήσεις (+0,12 ποσοστιαίες μονάδες και +0,09 ποσοστιαίες μονάδες), αντανακλώντας τη συγκριτικά υψηλότερη ενεργειακή τους απόδοση.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Allianz, σε απόλυτους όρους, υπό αυτό το σενάριο, η Ευρωζώνη θα χάσει πάνω από 225.000 θέσεις εργασίας (0,13% της απασχόλησης) έναντι 126.000 (0,08%) στις ΗΠΑ.
Αυτό είναι το υποσύνολο των απωλειών θέσεων εργασίας που αποδίδονται στο τρέχον ενεργειακό σοκ σε ένα σενάριο αρνητικής εξέλιξης, σε σύγκριση με τις απώλειες θέσεων εργασίας λόγω περαιτέρω οικονομικών παραγόντων, όπως η αβεβαιότητα, οι διαρθρωτικές προκλήσεις που αφορούν συγκεκριμένες χώρες και ο συνεχιζόμενος εμπορικός πόλεμος, επισημαίνει ο οίκος.
Συγκριτικά, για τις ΗΠΑ, περίπου το 11,9% των συνολικών αναμενόμενων απωλειών θέσεων εργασίας των 428.000 το 2026 μπορεί να αποδοθεί στο σοκ των τιμών της ενέργειας στο βασικό σενάριο, ενώ για τη Γερμανία θα ήταν το 12,4% των 209.000 απωλειών θέσεων εργασίας και για τη Γαλλία το 7,1% των 283.000. Συνολικά, όπως εκτίμησε σε πρόσφατη ανάλυσή της η Allianz, η αύξηση των εταιρικών πτωχεύσεων το 2026, θα οδηγήσει σε απώλειες 2,2 εκατ. θέσεων εργασίας διεθνώς, εκ των οποίων το 1,3 εκατ. θα αφορά την Ευρώπη.
Η σχετικά στενή διασπορά στα αποτελέσματα της ανεργίας, ωστόσο, συγκαλύπτει μια ευρύτερη απόκλιση στον τρόπο με τον οποίο το σοκ επηρεάζει πραγματικά τους εργαζόμενους, τονίζει ο οίκος. Οι οικονομίες με μεγαλύτερη ενεργειακή ένταση θα αντιμετωπίσουν εντονότερο πληθωρισμό και απότομη συμπίεση των περιθωρίων κέρδους, αλλά μεγάλο μέρος της προσαρμογής της αγοράς εργασίας τους θα πραγματοποιηθεί μέσω της διάβρωσης των πραγματικών μισθών και όχι μέσω της άμεσης απώλειας θέσεων εργασίας. Επομένως, τα στοιχεία για την ανεργία από μόνα τους υποεκτιμούν την πραγματική διασπορά των δυσκολιών των εργαζομένων: όπου οι τιμές αυξάνονται ταχύτερα και τα περιθώρια κέρδους είναι μικρότερα, η αγοραστική δύναμη, και όχι ο αριθμός των εργαζομένων, δέχεται το πρώτο πλήγμα.
Πηγή: capital.gr
