Η ελληνική οικονομία έχει αφήσει πίσω της το μεγάλο βάρος του δημόσιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ, όμως το ιδιωτικό χρέος παραμένει η πιο επίμονη πληγή της κρίσης. Τα ληξιπρόθεσμα προς την Εφορία ξεπερνούν τα 114,5 δισ. ευρώ, οι οφειλέτες της ΑΑΔΕ φτάνουν τα 4,25 εκατομμύρια, μόλις το 6,8% των ληξιπρόθεσμων οφειλών βρίσκεται σε ρύθμιση και περίπου το ένα τρίτο χαρακτηρίζεται ανεπίδεκτο είσπραξης. Στον ΕΦΚΑ, οι οφειλές έχουν ξεπεράσει τα 50,8 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά περίπου 2,1 δισ. ευρώ σε έναν χρόνο.
Σε αυτό το περιβάλλον, η κυβέρνηση επιχειρεί να ανοίξει ταυτόχρονα όλα τα μέτωπα του ιδιωτικού χρέους, όχι απλά με μία ακόμη ρύθμιση δόσεων, αλλά συνδυάζει παρεμβάσεις σε ληξιπρόθεσμα προς Δημόσιο και Ταμεία, τον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, στους δεσμευμένους τραπεζικούς λογαριασμούς, το ακατάσχετο, τις ενεργές ρυθμίσεις του νόμου Κατσέλη και την προστασία της κύριας κατοικίας. Πρόθεση της κυβέρνησης είναι οι οφειλέτες να αποκτήσουν ξανά πρόσβαση σε ρευστότητα, να διατηρήσουν φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα και να συνεχίσουν να συμμετέχουν στην οικονομική δραστηριότητα.
Από τη ρύθμιση του χρέους στην επαναφορά ρευστότητας
Η πρώτη παρέμβαση αφορά τη νέα ρύθμιση έως 72 δόσεων για παλαιές οφειλές προς ΑΑΔΕ και ΚΕΑΟ που δημιουργήθηκαν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023 και δεν βρίσκονταν σε ενεργή ρύθμιση στις 21 Απριλίου 2026. Η νέα ρύθμιση λειτουργεί ως ενδιάμεση λύση ανάμεσα στην πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων και στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό. Για έναν οφειλέτη με χρέος 18.000 ευρώ, η μηνιαία επιβάρυνση μπορεί να υποχωρήσει από περίπου 750 ευρώ στις 24 δόσεις σε περίπου 250 ευρώ στις 72 δόσεις, πριν από τους τόκους.
Η δεύτερη παρέμβαση αφορά το ακατάσχετο. Το όριο στους τραπεζικούς λογαριασμούς για οφειλές προς το Δημόσιο αυξάνεται από 1.250 ευρώ σε 1.600 ευρώ τον μήνα, απελευθερώνοντας έως 350 ευρώ μηνιαίως ή 4.200 ευρώ ετησίως για φορολογουμένους που βρίσκονται υπό πίεση αναγκαστικών μέτρων. Παράλληλα, το ακατάσχετο για οφειλές προς ιδιώτες και τράπεζες προσαρμόζεται στα 1.600 ευρώ για ατομικούς λογαριασμούς και στα 2.200 ευρώ για κοινούς λογαριασμούς.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η δυνατότητα αποδέσμευσης λογαριασμών. Ο οφειλέτης που καταβάλλει το 25% της οφειλής για την οποία έχουν επιβληθεί αναγκαστικά μέτρα και ρυθμίζει το υπόλοιπο μπορεί να ζητήσει άρση της κατάσχεσης. Για ελεύθερους επαγγελματίες και μικρές επιχειρήσεις, η επαναλειτουργία του λογαριασμού σημαίνει δυνατότητα πληρωμής προμηθευτών, μισθών, ενοικίων και καθημερινών λειτουργικών εξόδων.
Ο Εξωδικαστικός και για τους μικρούς οφειλέτες
Μεγάλη αλλαγή γίνεται και στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, με το κατώφλι ένταξης μειώνεται από τις 10.000 ευρώ στις 5.000 ευρώ, ανοίγοντας πρόσβαση σε περίπου 1 εκατομμύριο πολίτες και επιχειρήσεις που μέχρι σήμερα δεν μπορούσαν να αξιοποιήσουν το εργαλείο. Μέσα από μία διαδικασία μπορούν να ρυθμίζονται χρέη προς Εφορία, ασφαλιστικά ταμεία, τράπεζες και servicers, με δυνατότητα έως 240 δόσεων για Δημόσιο και έως 420 δόσεων για χρηματοδοτικούς φορείς.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι ο μηχανισμός έχει αρχίσει να ανεβάζει ταχύτητα . Τον Μάιο πραγματοποιήθηκαν 2.205 νέες ρυθμίσεις, που αντιστοιχούν σε αρχικές οφειλές 564 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 65% σε σχέση με τον Μάιο του 2025. Τον Απρίλιο είχαν επιτευχθεί 2.172 νέες ρυθμίσεις, ύψους 588 εκατ. ευρώ, ενώ από την έναρξη λειτουργίας της πλατφόρμας είχαν ολοκληρωθεί 60.388 ρυθμίσεις για αρχικές οφειλές 18,64 δισ. ευρώ.
Η διεύρυνση προς τις μικρότερες οφειλές έχει πολιτική και οικονομική σημασία. Μεγάλο μέρος των οφειλετών δεν έχει χρέη εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ. Έχει χρέη λίγων χιλιάδων ευρώ που μπλοκάρουν ενημερότητα, τραπεζική λειτουργία, επαγγελματική δραστηριότητα και καθημερινή ρευστότητα. Εκεί στοχεύει η μείωση του ορίου στις 5.000 ευρώ.
Η ρύθμιση για την πρώτη κατοικία
Το νέο πλαίσιο επεκτείνει τον ρόλο του Εξωδικαστικού και στην κύρια κατοικία, καθώς αντιμετωπίζεται πλέον με δυνατότητα διαχωρισμού της από την υπόλοιπη περιουσία του οφειλέτη. Η αξία του σπιτιού μπορεί να αποτελέσει τη βάση της ρύθμισης, ενώ άλλα περιουσιακά στοιχεία μπορούν να αξιοποιηθούν για τη μείωση της συνολικής οφειλής.
Παράλληλα, αλλάζει ο τρόπος υπολογισμού των τόκων για ενεργές δικαστικές ρυθμίσεις του νόμου Κατσέλη. Ο τόκος υπολογίζεται στη μηνιαία δόση και όχι στο συνολικό υπόλοιπο της οφειλής, μειώνοντας αισθητά τη συνολική επιβάρυνση. Υπερβάλλουσες καταβολές προηγούμενων ετών αναγνωρίζονται και αφαιρούνται από τις τελευταίες δόσεις, περιορίζοντας τον χρόνο αποπληρωμής σε ενεργές υποθέσεις.
Τα πολλά εργαλεία που παρουσιάζονται, σε συνδυασμό με τη δημιουργία του νέου Μητρώου Ιδιωτικού Χρέους δείχνει ότι το κράτος επιδιώκει ενιαία εικόνα για χρέη προς ΑΑΔΕ, ΚΕΑΟ, τράπεζες, servicers και τρίτους πιστωτές, ώστε να αποτυπώνεται το συνολικό βάρος κάθε οφειλέτη και όχι μόνο ένα τμήμα του. Η αποτελεσματικότητα του σχεδίου θα φανεί σε συγκεκριμένους δείκτες τους επόμενους μήνες, όπως είναι ο αριθμός νέων αιτήσεων στον Εξωδικαστικό, οι ολοκληρωμένες ρυθμίσεις, το ποσό των οφειλών που εντάσσονται, στη μείωση των δεσμευμένων λογαριασμών, στην εξέλιξη των ληξιπρόθεσμων προς ΑΑΔΕ και ΚΕΑΟ και στο ποσοστό των οφειλών που ξεκινούν να αποπληρωνονται, αλλά και από το πόσες ρυθμίσεις θα καταφέρουν να παραμείνουν ενεργές σε βάθος χρόνου.
Πηγή: Οικονομικός Ταχυδρόμος
