Τι νόημα έχει «να σφουγγαρίζει κανείς μανιωδώς το πλημμυρισμένο πάτωμα, αφήνοντας τη βρύση ανοιχτή»; Κανένα, αλλά προς μεγάλη απογοήτευση του Πάτρικ Μπράιερ Γερμανού νομικού, με ειδίκευση στην προστασία προσωπικών δεδομένων, αυτό συνέβη την Πέμπτη 9 Ιουλίου στις Βρυξέλλες, παραχωρώντας τα κλειδιά της ιδιωτικότητάς μας στον μεγάλο αδελφό με την συνέχιση του Chat Control.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν κατάφερε να σταματήσει την παράταση μέχρι το 2028 ενός από πιο αμφιλεγόμενα μέτρα στη πορεία της ΕΕ, το περίφημο «Chat Control 1.0»: Αυτό θα επιτρέπει τη μαζική σάρωση ιδιωτικών επικοινωνιών από ιδιωτικές εταιρείες, σύμφωνα με τους επικριτές του.
Υπενθυμίζεται ότι πρόκειται για μια πρόταση της Κομισιόν, σύμφωνα με την οποία οι πάροχοι υπηρεσιών θα ελέγχουν αυτόματα όλες τις ιδιωτικές συνομιλίες, τα μηνύματα και τα ηλεκτρονικά μηνύματα των χρηστών για ύποπτο περιεχόμενο, με γενικευμένο και αδιάκριτο τρόπο, όχι δηλαδή μόνο τους ύποπτους στόχους. Σκοπός είναι η καταπολέμηση διακίνησης υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών (CSEM).
Το αποτέλεσμα, όμως, σύμφωνα με τους επικριτές της πρότασης, θα είναι η μαζική επιτήρηση μέσω πλήρως αυτοματοποιημένης παρακολούθησης σε πραγματικό χρόνο των υπηρεσιών ανταλλαγής μηνυμάτων και συνομιλιών, καθώς και το τέλος της ιδιωτικότητας της ψηφιακής αλληλογραφίας.
Το ιστορικό
Όλα ξεκίνησαν τον Ιούλιο του 2021, όταν η πλειοψηφία των μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου είχε ήδη εγκρίνει την εθελοντική εφαρμογή του Chat Control 1.0.
Μέχρι σήμερα, το εφαρμόζουν μόνο μη κρυπτογραφημένες αμερικανικές υπηρεσίες επικοινωνίας, όπως το Gmail, το Facebook/Instagram Messenger, το Skype, το Snapchat, το iCloud Mail και το Xbox.
Το 2024, η ΕΕ ενέκρινε την παράταση της εθελοντικής εφαρμογής του Chat Control 1.0 για δύο ακόμη χρόνια, έως τις 3 Απριλίου 2026. Τον περασμένο Μάρτιο λοιπόν, η Ευρωβουλή απέρριψε δεύτερη παράταση του κανονισμού και οι διαπραγματεύσεις με το Συμβούλιο που ακολούθησαν δεν οδήγησαν σε συμφωνία, με αποτέλεσμα το προσωρινό αυτό καθεστώς να λήξει στις 4 Απριλίου 2026.
Σημειώνεται, πάντως πως σύμφωνα με τις ίδιες τις δηλώσεις τους, οι Google, Meta, Microsoft και Snap συνεχίζουν να σαρώνουν αδιακρίτως και χωρίς δικαστική εντολή τα ιδιωτικά μηνύματα των χρηστών.
Ελιγμός Μετσόλα
Ωστόσο, η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μετσόλα, δεν άφησε έτσι την υπόθεση, επιδιώκοντας στην πραγματικότητα να επαναφέρει το καθεστώς που επιτρέπει τη μαζική σάρωση ιδιωτικών επικοινωνιών. Έτσι, στα τέλη Ιουνίου, η Μετσόλα, επανάφερε τον φάκελο, διαβιβάζοντάς τον στο Συμβούλιο, προειδοποιώντας ότι η λήξη των ισχυόντων κανόνων δημιουργούσε ένα επικίνδυνο κενό στην προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο.
Στη συνέχεια, το Συμβούλιο επέστρεψε τον φάκελο στο Κοινοβούλιο στις αρχές της θερινής περιόδου, όταν ήταν δύσκολο να εξασφαλιστεί η απαραίτητη πλειοψηφία για να απορριφθεί εκ νέου. Παρότι, λοιπόν, η πλειονότητα των ευρωβουλευτών που ψήφισαν τάχθηκε υπέρ της απόρριψης της θέσης του Συμβουλίου -314 υπέρ της απόρριψης της θέσης του Συμβουλίου, 276 κατά της απόρριψης και 17 αποχές-, η πρόταση απόρριψής του δεν συγκέντρωσε την απαιτούμενη απόλυτη πλειοψηφία των 361 ψήφων.
Ως αποτέλεσμα, το προσωρινό καθεστώς που επιτρέπει στους παρόχους να συνεχίσουν την εθελοντική σάρωση ιδιωτικών επικοινωνιών θα ισχύει ακόμα μέχρι την 3η Απριλίου 2028, δίνοντας στους νομοθέτες σημαντικό χρονικό περιθώριο για να διαπραγματευτούν συμφωνία σχετικά με το αναθεωρημένο πλαίσιο, το Chat Control 2.0 που είναι και η μόνιμη λύση που βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση.
Το τελευταίο, φιλοδοξεί η Κομισιόν ήδη από τον Μάιο του 2022, να είναι η τελική λύση που θα ισχύει μόνιμα. Η αρχική πρόταση της Κομισιόν προέβλεπε ότι θα καθίσταται υποχρεωτική η εφαρμογή του Chat Control από όλους τους παρόχους υπηρεσιών και θα κάλυπτε ακόμη και τις μέχρι σήμερα ασφαλείς υπηρεσίες επικοινωνίας με κρυπτογράφηση από άκρο σε άκρο.
Κανονικοποίησης διάβρωσης της ιδιωτικότητας
Εδώ τίθενται δύο ζητήματα: το θεσμικό και το ουσιαστικό.
Παρότι η πλειονότητα των ευρωβουλευτών που ψήφισαν ήθελε να περιορίσει αυστηρά τη σάρωση ιδιωτικών επικοινωνιών μόνο σε υπόπτους που έχουν ταυτοποιηθεί από τη Δικαιοσύνη -322 ψήφοι έναντι 255-, και αυτή η τροπολογία δεν συγκέντρωσε την απαιτούμενη απόλυτη πλειοψηφία.
Για την Γερμανίδα πρόεδρο του κόμματος ALDE Σβένια Χαν, είναι ντροπή η έγκριση του Chat Control από την Ευρωβουλή. «Ανοίγει την πόρτα στη μαζική επιτήρηση όλων των ιδιωτικών επικοινωνιών των Ευρωπαίων πολιτών, αντί για μια στοχευμένη καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, όπως είχε προτείνει το Κοινοβούλιο» λέει η ίδια μιλώντας στο Εutechloop.
Προσέθεσε ότι η παρακολούθηση των ιδιωτικών συνομιλιών που προωθούν τα κράτη-μέλη της ΕΕ αποτελεί απειλή για την ελευθερία και τη δημοκρατία μας.
Στην ίδια γραμμή κινείται και η πρόεδρος του Open Dialogue Foundation, Λιουντμίλα Κοζλόβσκα. «Αυτή η ψηφοφορία θα πρέπει να ανησυχεί κάθε άνθρωπο που ενδιαφέρεται για τον τρόπο λειτουργίας της δημοκρατίας στην ΕΕ και όχι μόνο για την ιδιωτικότητα. Πρόκειται για την ίδια προσέγγιση κανονικοποίησης της διάβρωσης της ιδιωτικότητας που έχουμε δει και στο παρελθόν» λέει θυμίζοντας πως πρώτα ήταν «με το οικονομικό απόρρητο, έπειτα με τα δεδομένα των ταξιδιωτών και τώρα με τις επικοινωνίες μας: μια εξαιρετικά εκτεταμένη εξουσία που δικαιολογείται από έναν επείγοντα και ηχηρό σκοπό και στη συνέχεια καθιερώνεται αθόρυβα ως φυσιολογική».
Το αποτέλεσμα καταλήγει η Κοζλόβσκα θα είναι η «νομοθεσία για τα οικονομικά, την ασφάλεια και την κυβερνοασφάλεια» να «χρησιμοποιείται πλέον εκτεταμένα ως όπλο από αντιπάλους της ΕΕ εναντίον των ίδιων των πολιτών και των φορέων της, στο πλαίσιο διακρατικής καταστολής».
Αντιδημοκρατική διαδικασία
Ο δρ. Πάτρικ Μπράιερ, ο οποίος μάλιστα είναι και πρώην ευρωβουλευτής, στάθηκε και ως προς την διαδικασία, δηλαδή το γεγονός ότι προχώρησε η παράταση δίχως να την εγκρίνει η πλειοψηφία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. «Το γεγονός ότι το Chat Control προχωρά παρά τη βούληση της πλειονότητας των ευρωβουλευτών που ψήφισαν αποτελεί φάρσα και πλήττει τη δημοκρατία».
Απογοητευμένος, δηλώνει ότι οι «πραγματικοί χαμένοι» αυτής της «αντιδημοκρατικής» διαδικασίας είναι τα παιδιά μας. «Η υιοθέτηση ενός πραγματικού και μόνιμου κανονισμού για την προστασία των παιδιών βρίσκεται πλέον σε σοβαρό κίνδυνο. Το Συμβούλιο δεν πρόκειται ποτέ να συμφωνήσει σε μια απολύτως αναγκαία αλλαγή παραδείγματος, όσο μπορεί απλώς να διατηρεί την παλιά προσέγγιση της σάρωσης χωρίς υποψίες, κατά τη βούληση της τεχνολογικής βιομηχανίας».
Πράγματι, οι προηγούμενες θέσεις του Συμβουλίου για το Chat Control 2.0 περιλάμβαναν γενικές αναφορές στην προστασία της ιδιωτικότητας και της κρυπτογράφησης από άκρο σε άκρο, χωρίς όμως να αντιμετωπίζουν τεχνικά το ζήτημα του πώς μπορούν να συνυπάρξουν στην πράξη οι στόχοι του Chat Control με την κρυπτογράφηση, δηλαδή την προστασία της ιδιωτικότητάς μας.
Ο πόλεμος δεν χάθηκε
Παρά τη νομοθετική ήττα, οι πολέμιοι του μέτρου παραμένουν ανυποχώρητοι ενόψει των επερχόμενων διαπραγματεύσεων, τον Σεπτέμβριο, για το Chat Control 2.0. που είναι και το μεγάλο διακύβευμα, καθώς αυτό θα είναι η μόνιμη «λύση» ή ήττα για τη δημοκρατία.
Οι διαπραγματεύσεις για τη μόνιμη νομοθεσία θα επαναληφθούν τον Σεπτέμβριο. Η βασική διαφωνία μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, κυβερνήσεων και Κομισιόν εξακολουθεί να αφορά αν θα πρέπει να γίνεται αδιακρίτως οι σαρώσεις ή να στοχεύουν υπόπτους για εγκληματικές ενέργειες;
Αυτό που μένει πάντως εκτός σαρώσεων -παρά την παράταση που πήρε- είναι οι συνομιλίες με διατερματική κρυπτογράφηση, όπως εκείνες στο WhatsApp, που εξαιρούνταν ανέκαθεν από αυτού του είδους τις σαρώσεις. Επιπλέον, οι ευρωπαϊκοί πάροχοι υπηρεσιών μηνυμάτων και ηλεκτρονικού ταχυδρομείου δεν έχουν εφαρμόσει ποτέ μέτρα Chat Control. Αυτά που επηρεάζονται είναι τα απευθείας μηνύματα σε πλατφόρμες όπως το Instagram, το Discord, το Snapchat, το Skype και το Xbox, καθώς και τα ηλεκτρονικά μηνύματα μέσω του Gmail της Google και του iCloud της Apple.
«Η σημερινή ψηφοφορία για τον προσωρινό κανονισμό ήταν ένα πισωγύρισμα, όμως η πολιτική μάχη για το μόνιμο “Chat Control 2.0” μόλις αρχίζει. Η αντίσταση που είδαμε σήμερα στο Κοινοβούλιο ήταν τόσο ισχυρή, ώστε η εξεύρεση πλειοψηφίας για μόνιμη, μαζική σάρωση χωρίς υποψίες στις μελλοντικές διαπραγματεύσεις αποτελεί καθαρή αυταπάτη» σημειώνει ο Πάτρικ Μπράιερ.
Πράγματι, όπως προσθέτει και η Κοζλόβσκα η πραγματική μάχη για την κρυπτογράφηση και την ιδιωτικότητα των επικοινωνιών θα δοθεί τον Σεπτέμβριο, με το Chat Control 2.0. «Μέχρι τότε, η αντίσταση πρέπει να είναι αρκετά ισχυρή ώστε κανένα διαδικαστικό τέχνασμα να μην μπορέσει να το επιβάλει».
«Πρέπει να συνεχίσουμε τον αγώνα κατά του Chat Control» λέει η Χαν.
Πηγές: Patrick-breyer.de, Eutechloop,
Πηγή: in.gr
