Οι Ευρωπαίοι –ιδίως οι βόρειοι- τα θεωρούσαν, ανέκαθεν, θορυβώδη, αισθητικά άσχημα και περιττά λόγω ήπιων καλοκαιριών. Αν τα υιοθετούσαν, πίστευαν ότι θα υπονόμευαν την φιλοδοξία τους να ηγηθούν της παγκόσμιας προσπάθειας αντιμετώπισης της Κλιματικής Αλλαγής. Πλέον, όμως μπορούν να αντέξουν άραγε δίχως κλιματιστικά;
Ωστόσο, σύμφωνα με τη The Wall Street Journal, αυτή η αντίσταση συγκρούεται πλέον με την πραγματικότητα μιας Ευρώπης όπου αυξάνεται η θερμοκρασία ταχύτερα από οποιαδήποτε άλλη περιοχή του κόσμου, δίχως να είναι προετοιμασμένη.
Η Ευρώπη είναι η ήπειρος που θερμαίνεται ταχύτερα, με τη μέση θερμοκρασία να βρίσκεται ήδη περίπου 2,5 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα, έναντι περίπου 1,4 βαθμών για τον πλανήτη συνολικά.
«Πάντα θεωρούσαμε ότι αυτό το σενάριο ήταν πιθανό να αρχίσει να εκδηλώνεται από το 2030 και κυρίως μεταξύ 2040 και 2050», δήλωσε η αντιδήμαρχος του Παρισιού, Οντρέ Πουλβάρ. «Τώρα συνειδητοποιούμε ότι βρισκόμαστε ήδη εκεί».
Όλα αυτά συμβαίνουν ενώ οι ευρωπαϊκές υποδομές σχεδιάστηκαν για ένα κλίμα πολύ ψυχρότερο από το σημερινό. Στο βόρειο μισό της ηπείρου οι θερμοκρασίες σπάνια ξεπερνούσαν τους 32 βαθμούς Κελσίου και θερμοκρασίες άνω των 38 βαθμών ήταν σχεδόν άγνωστες.
Οι σιδηροδρομικές γραμμές και τα ηλεκτρικά δίκτυα δεν κατασκευάστηκαν για να αντέχουν την ακραία ζέστη. Πολλά κτίρια δεν διαθέτουν χαρακτηριστικά σχεδιασμού που θα τα διατηρούσαν πιο δροσερά το καλοκαίρι, όπως παντζούρια που εμποδίζουν την ηλιακή ακτινοβολία.
Τα διαδοχικά κύματα καύσωνα-ρεκόρ έχουν ασκήσει μεγάλη πίεση τόσο στα συστήματα υγείας όσο και στην οικονομία της ηπείρου. Χιλιάδες σχολεία σε όλη τη Δυτική Ευρώπη, τα οποία σπάνια διαθέτουν κλιματισμό, έκλεισαν κατά τη διάρκεια του τελευταίου κύματος καύσωνα, αναγκάζοντας πολλούς γονείς να παραμείνουν στα σπίτια τους. Επιχειρήσεις έκλεισαν, εργοστάσια περιόρισαν την παραγωγή και σιδηροδρομικές γραμμές τέθηκαν εκτός λειτουργίας. Οικονομολόγοι της ολλανδικής τράπεζας ING δήλωσαν ότι ο καύσωνας «έφερε ξανά στη μνήμη τις ημέρες των lockdown της πανδημίας».
«Η κατάσταση είναι πραγματικά φρικτή», δήλωσε στη WSJ ο γιατρός επειγόντων περιστατικών στο Παλάτι των Βερσαλλιών, Βιλφρίντ Σαμιού. «Υπάρχουν ακόμη και περιπτώσεις ασθενειών μεταξύ του νοσηλευτικού και ιατρικού προσωπικού, επειδή η ατμόσφαιρα είναι ανυπόφορη.»
Αντίσταση στα κλιματιστικά
Τα περισσότερα σπίτια και δημόσια κτίρια στην Ευρώπη δεν διαθέτουν κλιματισμό, συνεχίζει το αμερικανικό ρεπορτάζ, σημειώνοντας πως στην Ιταλία περίπου το 56% των κατοικιών είναι εξοπλισμένες με κλιματιστικά, στη Γαλλία το 25% και μόλις 5% στο Ηνωμένο Βασίλειο. Τα καλοκαιρινά κύματα καύσωνα στην Ευρώπη προκαλούν συχνά δεκάδες χιλιάδες θανάτους, πολύ περισσότερους απ’ ό,τι στις ΗΠΑ, διαφορά που, σύμφωνα με επιστήμονες, οφείλεται εν μέρει στην έλλειψη κλιματισμού.
Οι αρχές σε όλη την Ευρώπη προσπάθησαν να αποφύγουν τη μαζική χρήση κλιματισμού, καθώς αυτές οι συσκευές είναι θορυβώδεις, ακριβές, καταναλώνουν πολύ ενέργεια και αποβάλλουν θερμό αέρα στους δρόμους, αυξάνοντας ακόμη περισσότερο τη θερμοκρασία των πόλεων. «Στόχος δεν είναι να γίνουμε σαν ορισμένες πόλεις της Ιταλίας, της Βραζιλίας ή των ΗΠΑ, όπου υπάρχουν ολόκληρες σειρές εξωτερικών μονάδων στους τοίχους των κτιρίων που προκαλούν αφόρητο θόρυβο, εκλύοντας θερμότητα και τοξικούς ρύπους», δήλωσε η Πουλβάρ.
Στο Λονδίνο, οι πολεοδομικοί κανονισμοί απαιτούν από τους κατασκευαστές να εφαρμόζουν πρώτα μέτρα φυσικής ψύξης -φυσικό αερισμό, παντζούρια και καλύτερη μόνωση- πριν εγκαταστήσουν κλιματισμό στα νέα κτίρια. Το Παρίσι και το Βερολίνο σχεδιάζουν να ενισχύσουν το αστικό πράσινο, ώστε να περιορίσουν το φαινόμενο της υπερθέρμανσης που προκαλούν οι πέτρινες επιφάνειες κατά τη διάρκεια των καυσώνων. Το Παρίσι άνοιξε μάλιστα το Κανάλι Σεν-Μαρτέν για κολύμβηση κατά τη διάρκεια του τελευταίου κύματος καύσωνα.
Ο «Γολγοθάς» για να βάλεις κλιματιστικό στην Ευρώπη
Η εγκατάσταση κλιματιστικού σε ορισμένες ευρωπαϊκές πόλεις, αποτελεί «Γολγοθά», σύμφωνα με όσα αναφέρει η The Wall Street Journal. Για να εγκαταστήσει κάποιος μονάδα στο διαμέρισμά του, πρέπει να πάρει την άδεια όλων των συνιδιοκτητών της πολυκατοικίας. Οι τοπικές αρχές έχουν επίσης λόγο, ώστε να διασφαλίζεται ότι το σύστημα συμμορφώνεται με τους αρχιτεκτονικούς κανόνες, τα όρια θορύβου και τους ενεργειακούς στόχους της πόλης.
Στη Γενεύη, η εγκατάσταση κλιματιστικού υπόκειται σε αυστηρούς κανόνες κατανάλωσης ενέργειας. Στο Λονδίνο, οι αρχές έχουν υποχρεώσει ιδιοκτήτες να αφαιρέσουν κλιματιστικά επειδή δεν είχαν προηγουμένως καταφύγει σε άλλες μεθόδους ψύξης, όπως οι ανεμιστήρες οροφής.
«Οι κάτοικοι που ζητούν πολεοδομική άδεια πρέπει να αποδείξουν ότι εναλλακτικά, πιο φιλικά προς το κλίμα μέτρα δεν είναι κατάλληλα και ότι οι μονάδες δεν θα προκαλούν θόρυβο ή άλλες επιβλαβείς επιπτώσεις στους γείτονες», δήλωσε εκπρόσωπος του δημοτικού διαμερίσματος Κάμντεν, στο κεντρικό Λονδίνο.
Η κατάσταση πλέον έχει φτάσει στα δικαστήρια. Στο Παρίσι, οι διαμάχες για την εγκατάσταση κλιματιστικών πληθαίνουν, καθώς ολοένα και περισσότεροι κάτοικοι επιδιώκουν να τα τοποθετήσουν για να αντιμετωπίσουν τη ζέστη. Πρώτα πρέπει να εξασφαλίσουν την έγκριση των γειτόνων τους. Στη συνέχεια, αν η μονάδα είναι ορατή από τον δρόμο, οι τοπικές αρχές μπορούν να απορρίψουν το αίτημα εάν θεωρήσουν ότι αλλοιώνει τις εμβληματικές ασβεστολιθικές προσόψεις των κτιρίων της οσμανικής αρχιτεκτονικής του Παρισιού.
Ο Κριστόφ Σανσόν, γνωστός ως «ο δικηγόρος του θορύβου», δήλωσε ότι το γραφείο του χειρίζεται περισσότερες από 100 υποθέσεις σχετικές με κλιματιστικά που έχουν οδηγήσει σε δικαστικές διαμάχες, αριθμός που έχει αυξηθεί σημαντικά. Σύμφωνα με τη γαλλική νομοθεσία, η ένωση συνιδιοκτητών μπορεί να εμποδίσει την εγκατάσταση εάν το σύστημα παράγει θόρυβο άνω των πέντε ντεσιμπέλ την ημέρα ή τριών τη νύχτα, περίπου όσο ένα ελαφρύ αεράκι.
«Είναι ένας ήχος που μπορεί να διαπεράσει το σκυρόδεμα, είναι εξαιρετικά έντονος και μπορεί να γίνει ιδιαίτερα ενοχλητικός», είπε ο Σανσόν. «Πρέπει να βρεθεί ένας συμβιβασμός».
Ημίμετρα
Το πρόβλημα, όμως συνεχίζει το αμερικανικό ρεπορτάζ επικαλούμενο τη Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), είναι ότι τα μέτρα αυτά είναι πολύ λιγότερο αποτελεσματικά από τον κλιματισμό στη μείωση των κινδύνων που προκαλεί ο καύσωνας.
Στην τελευταία έκθεσή της για την προσαρμογή της Ευρώπης στην κλιματική αλλαγή, η IPCC χαρακτηρίζει τον κλιματισμό ως ιδιαίτερα αποτελεσματικό μέτρο αντιμετώπισης των καυσώνων, ενώ ο μηχανικός αερισμός(μετακινεί τον παλιό αέρα έξω από το σπίτι, αντικαθιστώντας τον με εισροή φρέσκου αέρα) αξιολογείται ως μέτριας αποτελεσματικότητας και το αστικό πράσινο ως χαμηλής αποτελεσματικότητας.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι μέτρα όπως ο μηχανικός αερισμός ή η σκίαση δεν επαρκούν όταν η ζέστη είναι αδιάκοπη. Κατά τη διάρκεια του τελευταίου καύσωνα, οι νυχτερινές θερμοκρασίες έφταναν τους 29 βαθμούς Κελσίου, με αποτέλεσμα τα κτίρια να μην προλαβαίνουν να αποβάλουν τη θερμότητα πριν τα ξαναζεστάνει ο ήλιος.
Η Ραντίκα Κόσλα, ειδική στην Κλιματική Αλλαγή στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, δήλωσε ότι οι χώρες θα πρέπει να συνδυάζουν καλύτερο σχεδιασμό κτιρίων με τη χρήση κλιματισμού, ώστε να περιορίζεται η κατανάλωση ενέργειας. «Πρέπει να χρησιμοποιείται εκεί όπου πραγματικά χρειάζεται και όχι να αποτελεί την πρώτη λύση», είπε.
Ο καύσωνας έγινε πολιτικό ζήτημα
Πλέον το ζήτημα έχει γίνει καθαρά πολιτικό, φέρνοντας αντιμέτωπους πολιτικούς της Δεξιάς, που ζητούν ένα μαζικό πρόγραμμα εγκατάστασης κλιματιστικών, με πολιτικούς της Αριστεράς, οι οποίοι ανησυχούν για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
«Είναι ντροπή τα νεογέννητα στα νοσοκομεία, οι ασθενείς και οι ηλικιωμένοι να αναγκάζονται να υπομένουν τέτοιους καύσωνες επειδή αρνούνται να εγκαταστήσουν κλιματιστικά», έγραψε η ηγέτιδα της γαλλικής Ακροδεξιάς, Μαρίν Λεπέν, σε ανάρτησή της στο X. «Αυτοί οι καύσωνες σκοτώνουν· πρέπει να εφαρμόσουμε ένα μεγάλο σχέδιο εγκατάστασης κλιματιστικών!»
Ο δήμαρχος του Λονδίνου, Σαντίκ Καν, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι σχολεία, γραφεία και νοσοκομεία θα πρέπει να εξοπλιστούν με την τεχνολογία αυτή. «Πρέπει να χρησιμοποιήσουμε κάθε διαθέσιμο εργαλείο από το οπλοστάσιο των λύσεων ψύξης, ώστε το Λονδίνο να είναι έτοιμο για τη νέα κανονικότητα, που είναι τα ολοένα και πιο ακραία κύματα καύσωνα», είπε.
Παρ’ όλα αυτά, η εξάπλωση του κλιματισμού προκαλεί ανησυχία σε όσους φοβούνται ότι η τεχνολογία αυτή θα επιτρέψει στους Ευρωπαίους να αγνοήσουν τις συνέπειες της υπερθέρμανσης του πλανήτη.
«Με τρομάζουν όσοι λένε: “Αρκεί να βάλουμε παντού κλιματιστικά”», δήλωσε η Μονίκ Μπαρμπού, υπουργός Κλίματος της Γαλλίας, κατά τη διάρκεια της κορύφωσης του καύσωνα. «Πιστεύετε ότι αυτό θα αποτρέψει τις δασικές πυρκαγιές; Ότι θα αποτρέψει την καταστροφή των καλλιεργειών;»
Ωστόσο, όπως σημειώνει το αμερικανικό δημοσίευμα, η ζέστη στην Ευρώπη προκάλεσε κύμα αυξημένης ζήτησης για κλιματιστικά και μείωσε τις αντιστάσεις των αρχών. Στην Αγγλία, οι σωλήνες εξαγωγής των φορητών κλιματιστικών που προεξέχουν από τα παράθυρα γίνονται ολοένα και συνηθέστερο θέαμα. Πρόσφατη έκθεση της Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή του Ηνωμένου Βασιλείου, η οποία συμβουλεύει την κυβέρνηση, αναφέρει ότι, παρότι τα παθητικά μέτρα ψύξης μπορεί να επαρκούν σε ορισμένες περιπτώσεις, «η ένταση και η διάρκεια των μελλοντικών καυσώνων σημαίνουν ότι πρέπει να σχεδιάσουμε πιο ενεργά μέσα ψύξης».
*Στην κύρια φωτογραφία: Μονάδες κλιματισμού καλύπτουν τα παράθυρα πολυκατοικίας στη συνοικία Χάρλεμ της Νέας Υόρκης, στις ΗΠΑ, στις 6 Αυγούστου 2025. REUTERS/Kylie Cooper
Πηγή: in.gr
