«Αυτή τη στιγμή όλα συντείνουν προς την κατεύθυνση επαναπροσδιορισμού των σχέσεων ΝΑΤΟ – Τουρκίας, με πιθανή την αναβάθμιση της χώρας», επισημαίνει στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», ο Μουράτ Γετκίν, από τους πλέον έγκριτους τούρκους δημοσιογράφους και πολιτικούς αναλυτές (επικεφαλής παλαιότερα σε κορυφαίες εφημερίδες της Τουρκίας, όπως οι «Hürriyet Daily News», «Radikal, Sabah», σήμερα διευθυντής της ανεξάρτητης πλατφόρμας ειδήσεων, Yetkin Report), σχολιάζοντας την 36η Σύνοδο Κορυφής αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων του ΝΑΤΟ, που θα φιλοξενηθεί την Τρίτη και την Τετάρτη, στο προεδρικό μέγαρο της Αγκυρας.
Τι ακριβώς σηματοδοτεί το μήνυμα του αμερικανού προέδρου περί «δώρου» που ετοιμάζει για την Τουρκία; Γιατί ο Λευκός Οίκος επανεξετάζει σήμερα, κύριε Γετκίν, την πώληση 80 κινητήρων General Electric στην Τουρκία, μαζί, πιθανώς, με την επιστροφή της χώρας στο πρόγραμμα των F-35;
Ο Τραμπ μιλάει για την πώληση κινητήρων General Electric F-110 για το μαχητικό αεροσκάφος 5ης γενιάς KAAN. Αυτό δεν έχει σχέση με τα F-35, των οποίων η έλλειψη δημιούργησε κενό στην αεράμυνα της Τουρκίας, κι επομένως στη νότια πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Ο αμερικανός πρόεδρος μπορεί να χρησιμοποιήσει κενά στο αμερικανικό σύστημα για να πραγματοποιήσει πωλήσεις κινητήρων F-110, παρακάμπτοντας το Κογκρέσο. Εάν οι κινητήρες παραδοθούν σήμερα, θα χρειαστούν μερικά χρόνια για να κατασκευαστούν, να δοκιμαστούν και να πετάξουν τα αεροσκάφη.
Υπάρχει η πιθανότητα το Κογκρέσο να συμφωνήσει στην άρση των περιορισμών για τα F-35;
Οχι. Μόνο αν μπορούσε να βρεθεί λύση για τους ρωσικούς S-400, θα ήταν δυνατό να μιλήσουμε για ένα διαφορετικό πλαίσιο για τα F-35.
Η ρητορική Τραμπ υπέρ Ερντογάν, μαζί με τα «δώρα» του για την Αγκυρα, σηματοδοτούν, θα λέγατε, μεταστροφή της στάσης των ΗΠΑ υπέρ της Τουρκίας; Υπάρχουν ανταλλάγματα στα οποία προσβλέπει ο αμερικανός πρόεδρος;
Οι δηλώσεις του Τραμπ σχετικά με την απόφασή του να παραστεί στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα από σεβασμό προς τον Ερντογάν και σχετικά με ένα «δώρο» δείχνουν καταρχάς ότι οι χειρότερες ημέρες στις σχέσεις ΗΠΑ – Τουρκίας έχουν παρέλθει.
Ποιοι είναι οι λόγοι της μεταστροφής;
Η αλλαγή καθεστώτος στη Συρία ήταν ένας σημαντικός παράγοντας. Η τουρκική στάση στις αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις στο Ιράν ένας πρόσθετος. Ο Τραμπ ζήτησε από τον Ερντογάν να μην αναλάβει δράση κατά του Ισραήλ. Ο τούρκος πρόεδρος το τήρησε. Ακόμη ένας παράγων είναι η θέση της Αγκυρας στον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία, η υποστήριξη της Ουκρανίας και, συγχρόνως, η διατήρηση καλών σχέσεων με τη Ρωσία. Κυρίως, όμως, εκτιμώ, οι ΗΠΑ κατέληξαν από την εμπειρία τους στη Συρία σε ένα βασικό και καθοριστικό για τη σημερινή μεταστροφή τους συμπέρασμα. Στο συγκεκριμένο γεωγραφικό σημείο δεν είναι δυνατό να επιτύχει το γεωπολιτικό σχέδιό της η Αμερική, παραβλέποντας τις «κόκκινες γραμμές» της Αγκυρας. Η Τουρκία είναι σημαντική για το ΝΑΤΟ, λόγω των «δύσκολων» γειτόνων της: Ρωσία, Ουκρανία, Ιράν, Ιράκ, Συρία και Ισραήλ.
Ποιες είναι οι προκλήσεις και η αληθινή ευκαιρία στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ για την Τουρκία; Μιλάτε για επαναπροσδιορισμό των σχέσεών τους; Υπάρχει σύνδεση με τις επισκέψεις που σχεδιάζει ο γ.γ. του ΝΑΤΟ, στις μεγαλύτερες βιομηχανίες της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας, στην Αγκυρα (TUSAŞ και ASELSAN), κατά τη διάρκεια των επαφών του στην τουρκική πρωτεύουσα;
Η Σύνοδος Κορυφής της Αγκυρας, όχι λόγω του τόπου διεξαγωγής της, αλλά εξαιτίας της μετατόπισης του άξονα της αντιπαράθεσης με τη Ρωσία και τους συμμάχους της προς την Ανατολική Ευρώπη, τη Μαύρη Θάλασσα, την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, είναι πιθανό να φέρει, από πολιτική άποψη, την Τουρκία σε πιο κεντρική θέση εντός του ΝΑΤΟ. Ο Ερντογάν είπε πολύ καθαρά ότι εάν αναμένονται περισσότερα από την Τουρκία για τη συλλογική άμυνα της Ευρώπης, θα πρέπει η Αγκυρα να ενσωματωθεί στη νέα ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική, SAFE, συμπεριλαμβανομένων των δυνατοτήτων της αμυντικής βιομηχανίας. Αυτό είναι κάτι περισσότερο από το να περιμένει η Τουρκία απλώς «εξαιρέσεις».
Ποια οφέλη, ειδικότερα, έναντι της Αθήνας μπορεί να αποκομίσει η Αγκυρα στη Σύνοδο και με ποιο τρόπο είναι δυνατόν να διασαλευτούν οι ισορροπίες εάν οι ΗΠΑ ικανοποιήσουν τις εξοπλιστικές απαιτήσεις της, με αντάλλαγμα τη σταθερότητα στο ΝΑΤΟ;
Το τουρκικό εξοπλιστικό σύστημα δεν συνδέεται μόνο με την Ελλάδα. Υπάρχουν πολύ σοβαρές ανησυχίες σχετικά με τον βορρά, την ανατολή και τον νότο της Τουρκίας. Δεν περιορίζεται επίσης στις αμερικανικές προσφορές, παρά την πρωταρχική τους σημασία. Σε πολλούς τομείς, οι τουρκικές εταιρείες μπορούν να κατασκευάσουν τα δικά τους αμυντικά συστήματα. Οσον αφορά την Κύπρο, δεν υπάρχουν μόνο αμερικανικές, ελληνικές, βρετανικές «κόκκινες γραμμές», αλλά και τουρκικές.
Θέλω να πιστεύω ότι η ισραηλινή εμπλοκή, στη μεγάλη εικόνα, η οποία διαβρώνει τη συμπάθεια τόσο προς την ελληνική όσο και προς την ελληνοκυπριακή κυβέρνηση, είχε ως στόχο απλώς να ενοχλήσει την Αγκυρα και δη προσωρινώς. Υπάρχουν, εξάλλου, πολλοί τομείς συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας, στο πλαίσιο τόσο του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Είναι προς το εθνικό συμφέρον της Ελλάδας να έχει καλύτερες σχέσεις με την Τουρκία – και το αντίστροφο – εφόσον αυτές δεν είναι αλυσοδεμένες από το Κυπριακό και τις τρέχουσες καιροσκοπικές ενέργειες του Ισραήλ.
Το πιο σημαντικό θέμα της Συνόδου Κορυφής, ωστόσο, πιθανότατα θα είναι η υποβολή του λεπτομερούς σχεδίου σχετικά με το πώς θα προχωρήσουν οι χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ στην αύξηση των αμυντικών προϋπολογισμών τους από 2% σε 3,5% και, στη συνέχεια, σε 5% του ΑΕΠ τους, μέχρι το τέλος του 2030 και στον συντονισμό της αύξησης των δυνατοτήτων τους στην ανάπτυξη των στρατιωτικών βιομηχανιών τους. Πολιτικά, η Σύνοδος θα θέσει τη βελτίωση του συντονισμού όσον αφορά την ασφάλεια στη Μαύρη Θάλασσα, με κάποια εμπλοκή στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. Η δημιουργία ενός δεύτερου στρατιωτικού σώματος έκτακτης ανάγκης του ΝΑΤΟ στην Τουρκία και μιας θαλάσσιας περιπολίας για τη Μαύρη Θάλασσα, εάν αποφασιστεί, είναι πιθανό να αποτελέσουν επίσης μέρος της ατζέντας της Συνόδου.
Μέσω της δημιουργίας αυτού του νέου πολυεθνικού στρατιωτικού σώματος στην Τουρκία (MNC-TÜR) από το ΝΑΤΟ, η Αγκυρα θα μπορούσε να δει περαιτέρω αναβάθμιση εντός της Διατλαντικής Συμμαχίας;
Η μονάδα αυτή θα δημιουργηθεί χρησιμοποιώντας τα στρατιωτικά σώματα της Τουρκίας πλησίον των συνόρων με τη Συρία, το Ιράκ και το Ιράν. Εάν το ΝΑΤΟ αποφασίσει να παρακολουθεί τι συμβαίνει στη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένης της διάστασης της ενεργειακής ασφάλειας, επειδή δεν υπάρχει άλλη χώρα της Διατλαντικής Συμμαχίας που να γειτνιάζει με αυτές τις περιοχές, η τουρκική θέση στο ΝΑΤΟ προφανώς θα αναβαθμιστεί και θα γίνει ακόμα κεντρικότερη.
Πηγή: tanea.gr
