Η Κομισιόν επισημαίνει ότι η έναρξη εφαρμογής του Συμφώνου για το Άσυλο και τη Μετανάστευση στις 12 Ιουνίου δεν σηματοδοτεί την ολοκλήρωση της διαδικασίας και ότι παραμένουν σημαντικές εκκρεμότητες
Σε πλήρη εφαρμογή τίθεται από σήμερα 12 Ιουνίου σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση το νέο Σύμφωνο για το Άσυλο και τη Μετανάστευση, αναδιαμορφώνοντας το πλαίσιο διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών. Στην Ελλάδα, το νομοθετικό πλαίσιο για την ενσωμάτωση των προβλέψεων του Συμφώνου εγκρίθηκε από την Ολομέλεια της Βουλής στις 9 Ιουνίου.
Το Σύμφωνο εισάγει ένα κοινό ευρωπαϊκό σύστημα με ισχυρότερη προστασία των εξωτερικών συνόρων
Σύμφωνα με έκθεση προόδου που δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Κομισιόν) στις αρχές Μαΐου, τα κράτη-μέλη έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο στην εφαρμογή του Συμφώνου, με τους βασικούς πυλώνες του νέου συστήματος να έχουν πλέον τεθεί σε τροχιά λειτουργίας. Ωστόσο, η Επιτροπή επισημαίνει ότι απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες ώστε να ολοκληρωθούν όλα τα απαραίτητα στοιχεία πριν από την πλήρη επιχειρησιακή εφαρμογή του νέου πλαισίου.
Το Σύμφωνο, το οποίο υιοθετήθηκε τον Μάιο του 2024, περιλαμβάνει δέκα αλληλένδετες νομοθετικές πράξεις και εισάγει ένα κοινό ευρωπαϊκό σύστημα με ισχυρότερη προστασία των εξωτερικών συνόρων, νέες διαδικασίες ασύλου και μηχανισμούς που επιδιώκουν να εξισορροπήσουν την αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών-μελών με την ανάληψη ευθύνης για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών.
Τα περισσότερα κράτη-μέλη βρίσκονται εντός χρονοδιαγράμματος για την προσαρμογή της εθνικής νομοθεσίας τους, τη δημιουργία υποχρεωτικών διαδικασιών ελέγχου και ταυτοποίησης στα εξωτερικά σύνορα, καθώς και τη θέσπιση ανεξάρτητων μηχανισμών παρακολούθησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Παράλληλα, έχουν ενισχύσει τις δυνατότητές τους για τη διαχείριση μεταφορών αιτούντων άσυλο προς το κράτος-μέλος που είναι αρμόδιο για την εξέταση της αίτησής τους και για την υλοποίηση των υποχρεώσεων αλληλεγγύης που προβλέπει το νέο σύστημα.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Κομισιόν χαρακτηρίζει ως καθοριστικό βήμα την απόφαση του Συμβουλίου για τη δημιουργία της πρώτης ετήσιας «δεξαμενής αλληλεγγύης» (Annual Solidarity Pool), η οποία αποτελεί βασικό εργαλείο του νέου μηχανισμού κατανομής ευθυνών μεταξύ των κρατών-μελών.
Σκληρή μεταναστευτική πολιτική και στην Ελλάδα
Το σχέδιο νόμου του ελληνικού υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου ενσωματώνει βασικές προβλέψεις του νέου Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο και επιχειρεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών.
Η βασική φιλοσοφία του νέου πλαισίου κινείται γύρω από έναν κεντρικό άξονα: ταχύτερη καταγραφή, γρηγορότερη αξιολόγηση αιτημάτων ασύλου και άμεση επιστροφή όσων απορρίπτονται επειδή κρίνεται ότι οι αιτούντες δεν δικαιούνται διεθνή προστασία – τους οποίους, μην ξεχνάμε, ο αρμόδιος υπουργός της κυβέρνησης Μητσοτάκη, Θάνος Πλεύρης, στέλνει στη φυλακή, εκτός κι αν φύγουν από τη χώρα.
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που εισάγει το νομοσχέδιο είναι η καθιέρωση υποχρεωτικής διαδικασίας προελέγχου (screening) για όλους τους παράτυπα εισερχόμενους υπηκόους τρίτων χωρών στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η διαδικασία αυτή θα εφαρμόζεται προτού εξεταστεί αίτημα ασύλου και θα περιλαμβάνει πλήρη εξακρίβωση στοιχείων ταυτότητας, λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων και βιομετρικών δεδομένων, ελέγχους ασφαλείας, αλλά και βασικούς υγειονομικούς ελέγχους.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στο ζήτημα των επιστροφών, το οποίο αποτελεί τα τελευταία χρόνια βασικό πεδίο πίεσης για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Το σχέδιο νόμου προβλέπει ότι όσοι δεν λαμβάνουν διεθνή προστασία θα οδηγούνται άμεσα σε διαδικασία επιστροφής, ενώ παράλληλα ενισχύονται οι μηχανισμοί ελέγχου και παρακολούθησης έως την ολοκλήρωση της διαδικασίας. Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται η δυνατότητα παραμονής σε κλειστές ή ελεγχόμενες δομές στα σύνορα.
Κομισιόν: Σημαντικές εκκρεμότητες
Παρά τη συνολική πρόοδο, η Κομισιόν επισημαίνει ότι παραμένουν σημαντικές εκκρεμότητες. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ολοκλήρωση και δοκιμή του νέου συστήματος Eurodac, της κεντρικής ευρωπαϊκής βιομετρικής βάσης δεδομένων που θα στηρίζει το Σύμφωνο, στη δημιουργία των αναγκαίων υποδομών για τις διαδικασίες ελέγχου και συνόρων, στην εφαρμογή μέτρων για την αποτροπή δευτερογενών μετακινήσεων και διαφυγών αιτούντων άσυλο, καθώς και στην πλήρη ενεργοποίηση των νέων κανόνων ευθύνης και μεταφορών.
Η Κομισιόν υπογραμμίζει ότι η αποτελεσματική λειτουργία του μηχανισμού αλληλεγγύης αποτελεί προϋπόθεση για την επιτυχία του νέου συστήματος και τονίζει ότι όλα τα κράτη-μέλη οφείλουν να συμβάλουν σύμφωνα με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τον Κανονισμό για τη Διαχείριση του Ασύλου και της Μετανάστευσης.
Στο πλαίσιο της υποστήριξης της μετάβασης στο νέο καθεστώς, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεργάζεται στενά με τα κράτη-μέλη και τους αρμόδιους ευρωπαϊκούς οργανισμούς, μεταξύ των οποίων η Υπηρεσία Ασύλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUAA), η eu-LISA, η Frontex, η Europol και ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε. (FRA). Παράλληλα, έχει διαθέσει χρηματοδότηση ύψους 3 δισ. ευρώ για την εφαρμογή του Συμφώνου και τη στήριξη της προσωρινής προστασίας των εκτοπισμένων από την Ουκρανία.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι η έναρξη εφαρμογής του Συμφώνου στις 12 Ιουνίου δεν σηματοδοτεί την ολοκλήρωση της διαδικασίας, αλλά την έναρξη μιας νέας φάσης κατά την οποία τα κράτη-μέλη, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί και οι οργανισμοί της Ένωσης θα συνεχίσουν να εργάζονται για την πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία του νέου ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου και μετανάστευσης.
Στο πλαίσιο αυτό, τον Οκτώβριο του 2026 η Επιτροπή θα εγκαινιάσει τον δεύτερο ετήσιο κύκλο αξιολόγησης της μεταναστευτικής πολιτικής, με τη δημοσίευση νέας ετήσιας έκθεσης για την κατάσταση του ασύλου και της μετανάστευσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Πηγή: in.gr
