Ο πρόεδρος Τραμπ ετοιμαζόταν να αναχωρήσει από τον Λευκό Οίκο με προορισμό την Τουρκία το βράδυ της Δευτέρας, όταν οι κορυφαίοι σύμβουλοί του σε θέματα εθνικής ασφάλειας μπήκαν στο Οβάλ Γραφείο με αναφορές για νέες επιθέσεις από το Ιράν.
Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ του ανέφεραν ότι το Ιράν είχε εκτοξεύσει πυραύλους κρουζ κατά πλοίων και μη επανδρωμένα αεροσκάφη μίας χρήσης εναντίον σκαφών που προσπαθούσαν να διασχίσουν τα Στενά του Ορμούζ μέσω της διαδρομής του Ομάν, σύμφωνα με άτομα που μίλησαν στην Wall Street Journal. Τρία πλοία είχαν χτυπηθεί με διαφορά λίγων ωρών μεταξύ τους, μεταξύ των οποίων και ένα δεξαμενόπλοιο υγροποιημένου φυσικού αερίου, ανέφεραν στον πρόεδρο.
Εξοργισμένος από τις επιθέσεις, ο Τραμπ τους πίεσε να απαντήσουν αν πίστευαν ότι το Ιράν είχε σοβαρές προθέσεις να καταλήξει σε τελική συμφωνία. Τελικά, αφού το συζήτησε με τους ανώτερους συμβούλους του, ο πρόεδρος αποφάσισε ότι δεν είχαν.
Οι αιφνιδιαστικές επιθέσεις προκάλεσαν μια σφοδρή αντίδραση από τον Τραμπ, ο οποίος κατάργησε ορισμένα από τα εναπομείναντα κίνητρα της συμφωνίας, αφήνοντας ελάχιστα από το πλαίσιο ειρήνης που είχε υπογράψει στο παλάτι των Βερσαλλιών στη Γαλλία πριν από δύο εβδομάδες, εν μέσω θερμών επευφημιών.
Ο πρόεδρος ανακάλεσε την άδεια πώλησης πετρελαίου του Ιράν, διέταξε αρκετούς γύρους επιθέσεων εναντίον ιρανικών στόχων εντός και γύρω από το στενό την Τρίτη και την Τετάρτη, και απείλησε να χτυπήσει υποδομές πολιτικής χρήσης στη χώρα, συμπεριλαμβανομένων των μονάδων αφαλάτωσης που παρέχουν πόσιμο νερό.
Το Ιράν δικαιολογήθηκε για την επίθεση εναντίον των εμπορικών πλοίων
Ένας Ιρανός διπλωμάτης δήλωσε την Τετάρτη ότι οι ΗΠΑ παραβίασαν τη συμφωνία ειρήνης δημιουργώντας μια ναυτιλιακή διαδρομή χωρίς συντονισμό με την Τεχεράνη, υποστηρίζοντας ότι αυτό δικαιολογούσε την απόφαση της Ισλαμικής Δημοκρατίας να ανοίξει πυρ κατά των πλοίων.
Η ξαφνική κατάρρευση άφησε το πλαίσιο της εκεχειρίας σε αβεβαιότητα, με ξένους ηγέτες να προσπαθούν να προσδιορίσουν αν η δήλωση του Τραμπ σηματοδοτεί επιστροφή σε πλήρη πόλεμο ή μια ακόμη βίαιη παρέκκλιση προς τις διαπραγματεύσεις. Καθώς οι σύμμαχοι του Κόλπου προετοιμάζονται για περαιτέρω αντίποινα, οι αγορές ενέργειας προετοιμάστηκαν για ένα ακόμη οικονομικό πλήγμα, και η κυκλοφορία μέσω του στενού έχει και πάλι σταματήσει.
«Για μένα, νομίζω ότι τελείωσε», δήλωσε ο Τραμπ σχετικά με την εκεχειρία στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα. «Δεν θέλω να έχω να κάνω μαζί τους… Είναι ψεύτες, είναι απατεώνες, είναι άρρωστοι άνθρωποι»
Την Τετάρτη το βράδυ, αφού ο Χέγκσεθ άφησε να εννοηθεί ότι οι ΗΠΑ θα χτυπούσαν το Ιράν «ακόμη περισσότερο και ακόμη πιο βαθιά», ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε ότι είχε ξεκινήσει τη δεύτερη ημέρα επιθέσεων με στόχο να «υποβαθμίσει περαιτέρω την ικανότητά τους να απειλούν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ». Ένας αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι το Ιράν είχε επιλέξει «τον δρόμο της βίας» και θα αντιμετώπιζε τις συνέπειες.
Τα γεγονότα σηματοδότησαν μια απότομη καμπή για τον Τραμπ, ο οποίος είχε περάσει εβδομάδες παρουσιάζοντας το μνημόνιο που υπέγραψε με το Ιράν στα μέσα Ιουνίου ως απόδειξη ότι η εκστρατεία πίεσης που είχε εξαπολύσει είχε στεφθεί με επιτυχία.
Πενθούντες την ημέρα της ταφής του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε στις 28 Φεβρουαρίου σε αεροπορικές επιδρομές του Ισραήλ και των ΗΠΑ, στο Μασχάντ του Ιράν, στις 9 Ιουλίου 2026. Φωτογραφία μέσω του REUTERS
Οι αοριστίες στο Μνημόνιο Συναντίληψης βγαίνουν στην επιφάνεια
Ο χρόνος διεξαγωγής των επιθέσεων του Ιράν εξόργισε τον Τραμπ, ο οποίος είχε δηλώσει προηγουμένως ότι είχε δώσει στο Ιράν «μια εβδομάδα ανάπαυλας» από τις διαπραγματεύσεις για την κηδεία του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, του ανώτατου ηγέτη του Ιράν που σκοτώθηκε σε αμερικανική αεροπορική επιδρομή τον Φεβρουάριο. «Αντί για αυτό, άρχισαν να εκτοξεύουν ρουκέτες εναντίον πλοίων», δήλωσε στην Άγκυρα.
«Η συμφωνία είναι πολύ απλή», δήλωσε ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς στο Μιλγουόκι την Τετάρτη. «Αν πυροβολήσουν πλοία, θα τους καταστρέψουμε ολοσχερώς». Οι τιμές του πετρελαίου σημείωσαν άνοδο άνω του 6% μετά τις δηλώσεις του Τραμπ ότι η εκεχειρία έληξε, υπογραμμίζοντας πώς η επανάληψη των συγκρούσεων γύρω από τα στενά θα μπορούσε να προκαλέσει γρήγορα το είδος του οικονομικού σοκ που ο ίδιος προσπαθεί να αποφύγει από την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο.
Η αντιπαράθεση έφερε στο φως τις αδυναμίες της αόριστα διατυπωμένης προσωρινής ειρηνευτικής συμφωνίας, η οποία υπόσχεται ελεύθερη διέλευση μέσω του στενού, αλλά δεν διευκρινίζει ποιος θα ελέγχει, θα συντονίζει και θα επιβλέπει τη διαδρομή.
Η συμφωνία άρχισε να καταρρέει την Κυριακή, όταν πλοία που πλησίαζαν τη νότια διαδρομή έλαβαν προειδοποίηση από ιρανούς χειριστές μέσω ραδιοεπικοινωνίας. «Αυτή η διαδρομή δεν είναι ασφαλής, βρίσκεστε σε κίνδυνο», ανέφερε το μήνυμα, σύμφωνα με ηχογράφηση που κοινοποιήθηκε στην WSJ. «Οι πύραυλοι και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη μας είναι έτοιμα να σας χτυπήσουν» .
Λίγο αργότερα, ιρανικές δυνάμεις εκτόξευσαν πυραύλους εναντίον τριών εμπορικών πλοίων, μεταξύ των οποίων ένα δεξαμενόπλοιο του Κατάρ που πήρε φωτιά στο μηχανοστάσιό του και αναγκάστηκε να εκκενώσει το πλήρωμά του.
Πλοία κλείνουν τον πομπό και περνούν με αμερικανική καθοδήγηση από την νότια διαδρομή
Ο αμερικανικός στρατός εργαζόταν εδώ και εβδομάδες για να διασφαλίσει έναν από τους κεντρικούς στόχους της συμφωνίας: την καθοδήγηση εμπορικών πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ, από το οποίο διέρχονταν το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου πριν από τη σύγκρουση.
Το Πολεμικό Ναυτικό βοηθούσε κρυφά τα πλοία να διέρχονται από τη νότια διαδρομή του στενού, η οποία ακολουθεί την ακτογραμμή του Ομάν, σύμφωνα με αξιωματούχους. Πάνω από 125 πλοία έχουν διασχίσει τα Στενά με αυτόν τον τρόπο, αναφέρουν αξιωματούχοι του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ.
Η επιχείρηση πλοήγησης πραγματοποιήθηκε κυρίως τη νύχτα, με τα πλοία να απενεργοποιούν τα συστήματα αυτόματης αναγνώρισής τους, ενώ ένα αμερικανικό αντιτορπιλικό διατηρούσε ζωντανή ραδιοεπικοινωνία με τη γέφυρα και το κέντρο επιχειρήσεων του πλοιοκτήτη.
Η αμερικανική βοήθεια προς τα εμπορικά πλοία εξόργισε την Τεχεράνη, η οποία προτρέπει τα πλοία να χρησιμοποιούν τη βόρεια διαδρομή, ανοικτά των νότιων ακτών του Ιράν, προειδοποιώντας ότι η νότια διαδρομή είναι ναρκοθετημένη.
Το Ιράν προειδοποιεί ή στοχεύει τα πλοία που περνούν από τη διαδρομή του Ομάν
Το Ιράν, επίσης, εδώ και εβδομάδες εκτοξεύει drones από τις ακτές του εναντίον εμπορικών πλοίων που προσπαθούν να διέλθουν από τη νότια διαδρομή, σύμφωνα με αξιωματούχους. Τέσσερα υπερδεξαμενόπλοια ευρωπαϊκής ιδιοκτησίας που προσπάθησαν να διέλθουν από το κέντρο του στενού την Τρίτη προειδοποιήθηκαν από το IRGC ότι θα δεχθούν επίθεση και αναγκάστηκαν να επιστρέψουν.
Αν και ο Τραμπ δεν έχει διατάξει την επανεισαγωγή του ναυτικού αποκλεισμού, αξιωματούχοι των ΗΠΑ αναφέρουν ότι πολεμικά πλοία παραμένουν σε θέση ετοιμότητας σε περίπτωση που αποφασίσει να το πράξει. «Μπορεί να τον επαναφέρουμε», δήλωσε ο Τραμπ την Τετάρτη.
Οι δηλώσεις του Τραμπ σχετικά με τη λήξη της εκεχειρίας σηματοδότησαν «μια επικίνδυνη κλιμάκωση», δήλωσε η γερουσιαστής Τζέιν Σέιν, η κορυφαία εκπρόσωπος των Δημοκρατικών στην Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας, η οποία βρισκόταν στην Άγκυρα για τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ.
«Η πιθανή κατάρρευση αυτού του Μνημονίου Συνεργασίας αποτελεί σαφή απόδειξη ότι ο πρόεδρος εισήλθε σε αυτόν τον πόλεμο χωρίς σχέδιο, χωρίς τελικό στόχο και χωρίς ικανότητα να μεσολαβήσει για μια διαρκή συμφωνία», ανέφερε.
Πηγή: in.gr
