Του Χάρη Φλουδόπουλου
Η μεγαλύτερη επενδυτική κινητοποίηση που έχει γνωρίσει ποτέ το ελληνικό δίκτυο διανομής ηλεκτρικής ενέργειας βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, με τον ΔΕΔΔΗΕ να επιχειρεί να καλύψει μια δεκαετία υποεπενδύσεων, να εγκαταστήσει εκατομμύρια έξυπνους μετρητές, να περιορίσει τις ρευματοκλοπές και να ενισχύσει την ανθεκτικότητα του δικτύου απέναντι στις φυσικές καταστροφές.
Τα στοιχεία που παρουσίασαν ο υφυπουργός Ενέργειας Νίκος Τσάφος και ο διευθύνων σύμβουλος του ΔΕΔΔΗΕ Τάσος Μάνος αποτυπώνουν το μέγεθος του εγχειρήματος αλλά και τις προκλήσεις που παραμένουν ανοιχτές.
Το μεγαλύτερο δίκτυο υποδομών της χώρας
Ο ΔΕΔΔΗΕ διαχειρίζεται ένα δίκτυο μήκους περίπου 250.000 χιλιομέτρων, με 4,5 εκατομμύρια στύλους και 168.000 υποσταθμούς μέσης και χαμηλής τάσης. Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες υποδομές της χώρας, η οποία, σύμφωνα με τον Ν. Τσάφο, εισήλθε στη δεκαετία του 2020 έχοντας υποστεί σημαντική επενδυτική υστέρηση.
Πριν από την οικονομική κρίση οι ετήσιες επενδύσεις έφταναν τα 525 εκατ. ευρώ, για να καταρρεύσουν στα περίπου 150 εκατ. ευρώ τα χρόνια της δημοσιονομικής προσαρμογής. Σήμερα η εικόνα έχει αλλάξει ριζικά: οι επενδύσεις ανήλθαν στα 807 εκατ. ευρώ το 2024 και εκτιμάται ότι θα κινηθούν στα 780 εκατ. ευρώ το 2025.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η σύγκριση σε επίπεδο πενταετίας. Την περίοδο 2015-2019 οι επενδύσεις του ΔΕΔΔΗΕ ήταν περίπου 800 εκατ. ευρώ, ενώ την τρέχουσα πενταετία ξεπερνούν τα 2,8 δισ. ευρώ. Όπως χαρακτηριστικά σημείωσε ο υφυπουργός, ο διαχειριστής καλείται να καλύψει "τις αδράνειες μιας δεκαετίας υποεπένδυσης".
Ο αφανής πρωταγωνιστής της ανάπτυξης των ΑΠΕ
Πίσω από τη θεαματική αύξηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη χώρα βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό το δίκτυο διανομής.
Το 2018 στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ ήταν συνδεδεμένα 3,8 GW ΑΠΕ. Σήμερα η εγκατεστημένη ισχύς έχει φτάσει τα 9,1 GW, ενώ για το 2026 εκτιμάται ότι θα προσεγγίσει τα 10 GW, καταγράφοντας αύξηση 128% μέσα σε οκτώ χρόνια.
Περισσότερο από το 50% των περίπου 17,1 GW ΑΠΕ που λειτουργούν σήμερα στο ελληνικό ενεργειακό σύστημα είναι συνδεδεμένο στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ.
Παράλληλα, ο αριθμός των παραγωγών αυξήθηκε εντυπωσιακά. Από 56.078 συνδέσεις μέχρι το 2018, το σύνολο έφτασε τις 99.325 το 2025. Μόνο το 2024 συνδέθηκαν 17.271 νέοι παραγωγοί, που αντιστοιχούν σε περίπου 78 νέες συνδέσεις ανά εργάσιμη ημέρα.
Σύμφωνα με τον Νίκο Τσάφο, η συμβολή του ΔΕΔΔΗΕ στην ανάπτυξη των ΑΠΕ είναι καθοριστική, καθώς περίπου το 60% των νέων εγκαταστάσεων τα τελευταία χρόνια έχουν ενταχθεί στο δίκτυο διανομής.
Έξυπνοι μετρητές: Σε τρία χρόνια το 90% των καταναλωτών
Κεντρικός πυλώνας του μετασχηματισμού του δικτύου είναι η αντικατάσταση των συμβατικών μετρητών από έξυπνους.
Όταν ξεκίνησε η προσπάθεια, το 2018, υπήρχαν μόλις 85.000 έξυπνοι ή ημιέξυπνοι μετρητές σε ολόκληρη τη χώρα. Σήμερα έχουν ήδη εγκατασταθεί περίπου 1,6 εκατομμύρια μετρητές, οι οποίοι καλύπτουν το 60% της συνολικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.
Το σχέδιο προβλέπει ότι μέχρι το τέλος του 2026 οι εγκατεστημένοι έξυπνοι μετρητές θα φτάσουν τα 2,37 εκατομμύρια, καλύπτοντας το 66% της κατανάλωσης. Το 2027 θα ανέλθουν στα 3,71 εκατομμύρια, το 2028 στα 5,04 εκατομμύρια και το 2029 στα 5,94 εκατομμύρια. Πάντα σύμφωνα με το σχεδιασμό του ΔΕΔΔΗΕ, το 100% των καταναλωτών θα διαθέτει έξυπνο μετρητή μέχρι το 2030.
Με άλλα λόγια, σε τρία χρόνια από σήμερα περίπου το 91% της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνεται στη χώρα θα μετράται μέσω έξυπνων μετρητών, ενώ το έργο ολοκληρώνεται το 2030 με την αντικατάσταση και των 7,7 εκατομμυρίων μετρητών.
Ο κ. Μάνος υπογράμμισε ότι η καθυστέρηση του διαγωνισμού λόγω αλλεπάλληλων προσφυγών κόστισε τρία ολόκληρα χρόνια, με το οικονομικό κόστος για το σύστημα να υπολογίζεται μεταξύ 300 και 400 εκατ. ευρώ ετησίως.
Οι 300.000 παλαιότεροι μετρητές και το "dongle"
Ειδική αναφορά έγινε στους περίπου 300.000 μετρητές που εγκαταστάθηκαν βάσει παλαιότερων ευρωπαϊκών προδιαγραφών. Οι συσκευές αυτές παραμένουν λειτουργικές και μπορούν να παραμείνουν σε χρήση έως το 2031-2034, ωστόσο δεν υποστηρίζουν την ανταλλαγή δεδομένων ανά 15 λεπτά που απαιτούν τα πιο εξελιγμένα δυναμικά τιμολόγια.
Παράλληλα ο ΔΕΔΔΗΕ προχωρά στο έργο H1 Dongle, το οποίο θα επιτρέψει σε περίπου 2,3 εκατομμύρια καταναλωτές υψηλότερης κατανάλωσης να έχουν πρόσβαση σε στοιχεία κατανάλωσης σε πραγματικό χρόνο από τον μετρητή τους. Η κατηγορία αυτή αντιστοιχεί στο 80%-85% της συνολικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας.
Ρευματοκλοπές: Κόστος εκατοντάδων εκατομμυρίων για όλους
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει το σύστημα είναι οι μη τεχνικές απώλειες, δηλαδή κυρίως οι ρευματοκλοπές.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΔΕΔΔΗΕ, οι μη τεχνικές απώλειες από το 1,1% την περίοδο 2012-2013 εκτινάχθηκαν στο 5,6% το 2023, ενώ οι συνολικές απώλειες του δικτύου έφτασαν το 11,4%.
Η διοίκηση του διαχειριστή εκτιμά ότι το 2025 οι συνολικές απώλειες θα υποχωρήσουν στο 10,4%, ενώ το 2026 θα συνεχιστεί η αποκλιμάκωση.
Το οικονομικό αποτύπωμα είναι τεράστιο. Το κόστος των μη τεχνικών απωλειών υπολογίζεται σε περίπου 450 εκατ. ευρώ ετησίως και μετακυλίεται στους συνεπείς καταναλωτές, αντιστοιχώντας σε περίπου 60 ευρώ ανά λογαριασμό τον χρόνο.
Ήδη, σύμφωνα με τον ΔΕΔΔΗΕ, οι παρεμβάσεις των τελευταίων δύο ετών έχουν μειώσει την επιβάρυνση στα περίπου 50 ευρώ ανά λογαριασμό, ενώ το συνολικό όφελος για τους καταναλωτές την περίοδο 2024-2025 εκτιμάται μεταξύ 150 και 200 εκατ. ευρώ.
Όπως τόνισε ο Ν. Τσάφος, ρευματοκλοπή δεν σημαίνει απλή αδυναμία πληρωμής λογαριασμού αλλά παράνομη παρέμβαση στον μετρητή. Σήμερα περίπου οι μισοί έλεγχοι που πραγματοποιεί ο ΔΕΔΔΗΕ καταλήγουν σε διαπιστωμένη ρευματοκλοπή, ενώ τα λάθη στις διαδικασίες ελέγχου περιορίζονται σε περίπου 1,5%.
Γιατί δεν υπογειοποιείται όλο το δίκτυο
Μετά τις μεγάλες πυρκαγιές και τα ακραία καιρικά φαινόμενα, το αίτημα για πλήρη υπογειοποίηση του δικτύου επανέρχεται συχνά στη δημόσια συζήτηση.
Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν δείχνουν ότι οι υπογειοποιήσεις έχουν επιταχυνθεί θεαματικά. Το υπόγειο δίκτυο από 25.000 χιλιόμετρα το 2014 έχει φτάσει τα 32.300 χιλιόμετρα σήμερα. Ο ετήσιος ρυθμός νέων υπογειοποιήσεων έχει οκταπλασιαστεί σε σχέση με το 2019, φτάνοντας τα 1.700 χιλιόμετρα το 2025, εκ των οποίων περίπου 400 χιλιόμετρα αφορούν δασικές περιοχές υψηλού κινδύνου.
Ωστόσο η πλήρης υπογειοποίηση παραμένει οικονομικά απαγορευτική. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρουσιάστηκαν, για να υπογειοποιηθεί το μεγαλύτερο μέρος της μέσης τάσης και τα κρίσιμα τμήματα της χαμηλής τάσης θα απαιτούνταν επενδύσεις περίπου 35 δισ. ευρώ.
Γι’ αυτό ο ΔΕΔΔΗΕ ακολουθεί στοχευμένη στρατηγική, δίνοντας προτεραιότητα σε δασικές περιοχές και κρίσιμες υποδομές, ενώ παράλληλα επενδύει σημαντικά ποσά σε προληπτικές εργασίες κλαδεμάτων. Μόνο το 2025 το σχετικό κόστος ανέρχεται σε περίπου 60 εκατ. ευρώ, δηλαδή στο 12%-13% των λειτουργικών δαπανών της εταιρείας.
Οι συνδέσεις γίνονται ταχύτερα αλλά το "αγκάθι" είναι οι άδειες
Ένα ακόμη πεδίο όπου καταγράφεται βελτίωση είναι ο χρόνος ολοκλήρωσης νέων συνδέσεων.
Ο μέσος χρόνος έχει μειωθεί από 145 ημέρες το 2021 σε 77 ημέρες το 2025 και εκτιμάται ότι θα περιοριστεί στις 55 ημέρες το 2026.
Σύμφωνα με τη διοίκηση του ΔΕΔΔΗΕ, οι μεγαλύτερες καθυστερήσεις δεν οφείλονται πλέον στον διαχειριστή αλλά στις διαδικασίες αδειοδότησης από τρίτους φορείς, όπως αρχαιολογικές υπηρεσίες, δήμους και άλλες δημόσιες αρχές.
Η επόμενη τριετία αναμένεται να αποτελέσει το πιο κρίσιμο τεστ για τον εκσυγχρονισμό του δικτύου. Η εγκατάσταση εκατομμυρίων έξυπνων μετρητών, η μείωση των ρευματοκλοπών, η περαιτέρω ανάπτυξη των ΑΠΕ και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας του δικτύου θα κρίνουν σε μεγάλο βαθμό εάν ο ΔΕΔΔΗΕ θα καταφέρει να ολοκληρώσει τη μετάβαση από μια περίοδο υποεπενδύσεων σε μια νέα εποχή ψηφιακού και ενεργειακού μετασχηματισμού.
Πηγή: capital.gr
