Οι ΗΠΑ και το Ιράν κατέληξαν σε συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου, η οποία αναμένεται να υπογραφεί την Παρασκευή (19/6) στη Γενεύη. Πρόκειται αναμφίβολα για μια θετική εξέλιξη, ωστόσο παραμένουν κρίσιμα ερωτήματα και προκλήσεις που θα καθορίσουν τις μελλοντικές ισορροπίες στη Μέση Ανατολή, αλλά και την «προεδρική κληρονομιά» του Ντόναλντ Τραμπ.
Τα κρίσιμα ερωτήματα μετά τη συμφωνία
Όπως σημειώνει το CNN, τρία είναι τα βασικά ερωτήματα που προκύπτουν.
Πρώτον, εάν το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και ο τερματισμός του αποκλεισμού σηματοδοτούν απλώς επιστροφή στο προπολεμικό status quo, χωρίς ουσιαστική πρόοδο στο πυρηνικό ζήτημα.
Δεύτερον, εάν ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, βρίσκεται πιο κοντά στην εξασφάλιση μιας πυρηνικής συμφωνίας ανώτερης από εκείνη που είχε διαπραγματευτεί η κυβέρνηση του Μπάρακ Ομπάμα, την οποία ο ίδιος ο Τραμπ ακύρωσε κατά την πρώτη του θητεία.
Και τρίτον, εάν τα κέρδη του πολέμου δικαιολογούν το τεράστιο κόστος του για τις ΗΠΑ και τον υπόλοιπο κόσμο.
Παράλληλα, παραμένει ασαφές πώς και αν το Ιράν θα αξιοποιήσει στο μέλλον τη δυνατότητά του να χρησιμοποιεί τα Στενά του Ορμούζ ως μοχλό πίεσης.
Η αποτυχία ΗΠΑ και Ισραήλ, μετά τη δολοφονία του προηγούμενου Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, να «καταστρέψουν» το ιρανικό καθεστώς αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων εντάσεων.
Οι επιπτώσεις στο εσωτερικό του Ιράν
Στο εσωτερικό, εάν οι συνθήκες βελτιωθούν, το ερώτημα είναι αν το καθεστώς έχει αποδυναμωθεί από τον πόλεμο και τον αποκλεισμό ή αν έχει ενισχυθεί και προετοιμάζεται για νέα περίοδο καταστολής.
Οι συνέπειες του πολέμου στους Ιρανούς θα δείξουν αν η στρατιωτική στρατηγική του Τραμπ ήταν αποτελεσματική ή αν οδήγησε σε νέα ταπείνωση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, ενισχύοντας τις αντιλήψεις περί παρακμής της αμερικανικής ισχύος, ιδίως στην Κίνα.
Αισιοδοξία για τον τερματισμό του πολέμου
Η αναγνώριση του ειρηνευτικού υπομνήματος από την Τεχεράνη, μετά από εβδομάδες δηλώσεων του Τραμπ περί επικείμενης συμφωνίας, θεωρείται σημαντική εξέλιξη. «Πολλοί πρόεδροι έχουν προσπαθήσει να κάνουν ειρήνη με το Ιράν και όλοι έχουν αποτύχει μπροστά μου», δήλωσε ο Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς τόνισε: «Αυτό που πραγματικά μας έχει αναθέσει ο πρόεδρος είναι να εξαλείψουμε σίγουρα την πυρηνική απειλή του Ιράν. Αυτό έγινε».
Αν η αισιοδοξία τους επιβεβαιωθεί από τις μελλοντικές διαπραγματεύσεις, ο Τραμπ θα μπορούσε να πιστωθεί την επίλυση μιας αντιπαράθεσης που ταλαιπωρεί τις αμερικανοϊρανικές σχέσεις επί δεκαετίες. Ωστόσο, μια τέτοια επιβεβαίωση δεν φαίνεται άμεση.
Το αγκάθι του πυρηνικού προγράμματος
Το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και των αποθεμάτων ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού παραμένει το πιο κρίσιμο ζήτημα. Το Ιράν έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν επιδιώκει πυρηνικά όπλα, ωστόσο οι διαβεβαιώσεις αυτές δεν θεωρούνται επαρκείς.
Ελάχιστη αναφορά υπάρχει από την πλευρά των ΗΠΑ για τον περιορισμό της υποστήριξης του Ιράν σε οργανώσεις όπως η Χεζμπολάχ ή για τα πυραυλικά του προγράμματα, ζητήματα που αν δεν αντιμετωπιστούν, μπορεί να προκαλέσουν νέα ένταση, κυρίως για το Ισραήλ.
Διαφορετικές αναγνώσεις της συμφωνίας
Ήδη υπάρχουν διαφορετικές ερμηνείες για το περιεχόμενο της συμφωνίας. Οι ΗΠΑ επιμένουν ότι η άρση κυρώσεων θα συνδέεται με τη συμμόρφωση του Ιράν, ενώ η Τεχεράνη δηλώνει πως το χρονικό πλαίσιο των 60 ημερών θα ξεκινήσει μόνο αν η Ουάσιγκτον αρχίσει να εκταμιεύει παγωμένα κεφάλαια.
Η δυσπιστία μεταξύ των δύο χωρών είναι τόσο βαθιά που θα αποτελεί επίτευγμα αν η συμφωνία διατηρηθεί έως την υπογραφή της. «Αυτή είναι ουσιαστικά μια προσωρινή παύση σε έναν θερμό πόλεμο… Θα επιστρέψουμε σε μια κατάσταση ψυχρού πολέμου με το Ιράν», σημειώνει ο αναλυτής Καρίμ Σαντζαντπούρ του CNN.
Ο ίδιος προσθέτει ότι «τα πιο ακανθώδη ζητήματα έχουν αναβληθεί για μελλοντικές διαπραγματεύσεις» και εκφράζει αμφιβολίες για επίλυση εντός 60 ημερών.
Οικονομικές και ενεργειακές προοπτικές
Η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, εφόσον επιβεβαιωθεί, θα δώσει ώθηση στην παγκόσμια οικονομία. Η άνοδος των τιμών της βενζίνης λόγω του πολέμου έχει επιβαρύνει εκατομμύρια Αμερικανούς και έχει ενισχύσει τον πληθωρισμό.
Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι θα χρειαστούν μήνες για να αποκατασταθούν οι ζημιές στις αλυσίδες εφοδιασμού. Επιπλέον, η πρόθεση του Ιράν να επιβάλει διόδια στα διερχόμενα πλοία προκαλεί ανησυχία.
«Μπορείτε να πείτε ότι το Ιράν έκλεισε τα Στενά ή ότι το έκανε ο αποκλεισμός των ΗΠΑ, αλλά στην πραγματικότητα ήταν οι ασφαλιστικές εταιρείες», δήλωσε ο αναλυτής ενέργειας Τομ Κλόζα στο CNN, επισημαίνοντας ότι η ασφάλιση των πετρελαιοφόρων ίσως καθυστερήσει την πλήρη αποκατάσταση της ροής.
Τα πολιτικά κέρδη του Τραμπ
Σε πολιτικό επίπεδο, ο Τραμπ χρειάζεται γρήγορα αποτελέσματα. Η πτώση των τιμών του πετρελαίου θα μπορούσε να μειώσει τις πληθωριστικές πιέσεις, βελτιώνοντας την εικόνα του μετά την αδυναμία να συγκρατήσει το κόστος ζωής.
Ωστόσο, παραμένει αβέβαιο αν θα αποκομίσει πολιτικά οφέλη από τον τερματισμό ενός πολέμου που οι περισσότεροι Αμερικανοί απορρίπτουν. Η επιτυχία των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και ο οριστικός τερματισμός του πολέμου είναι κρίσιμα ζητήματα για τον Ρεπουμπλικάνο Πρόεδρο.
Η συμφωνία της Κυριακής (14/6), που προβλέπει κυρίως το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, δεν συνιστά ακόμη στρατηγική νίκη για τον Τραμπ. Η υποτίμηση της προθυμίας του Ιράν να κλείσει τα Στενά εγείρει ερωτήματα για τη διαχείριση της κρίσης από την Ουάσιγκτον.
Η ιστορία, ωστόσο, μπορεί να γραφτεί διαφορετικά αν οι επόμενες εβδομάδες φέρουν ένα επαληθεύσιμο τέλος στις πυρηνικές φιλοδοξίες της Τεχεράνης. Προς το παρόν, η συμφωνία αποτελεί ένα πρώτο, αλλά εύθραυστο βήμα προς την ειρήνη.
Με πληροφοίες από CNN
Πηγή: tanea.gr
