Οι ακραίες θερμοκρασίες που καταγράφηκαν τον Ιούνιο του 2025, με το κλείσιμο 200 σχολείων στη Γαλλία και τον υδράργυρο να αγγίζει τους 35°C στο Λονδίνο, έφεραν ξανά στην επιφάνεια ένα παράδοξο φαινόμενο: τη συντριπτική απουσία συστημάτων κλιματισμού από τις κατοικίες της Βρετανίας και της Γαλλίας.
Παρά την κλιματική αλλαγή, η συνήθεια αυτή δεν αλλάζει εύκολα, καθώς το ζήτημα δεν είναι οικονομικό ή τεχνολογικό, αλλά βαθιά δομικό και πολιτισμικό.
Οι τρεις λόγοι απουσίας κλιματισμού
Η χαμηλή διείσδυση του κλιματισμού στην Ευρώπη –με το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γαλλία να έχουν ποσοστά κάτω του 5% και τη Γερμανία μόλις στο 3%, την ώρα που στις ΗΠΑ αγγίζει το 90%– οφείλεται σε τρεις βασικούς παράγοντες:
-
Κλιματική κληρονομιά: Ιστορικά, τα καλοκαίρια στη Βόρεια και Δυτική Ευρώπη ήταν ήπια. Τα παραδοσιακά σπίτια, κατασκευασμένα από πέτρα και τσιμέντο, είχαν σχεδιαστεί για να διατηρούν τη δροσιά την ημέρα χωρίς να εγκλωβίζουν τη ζέστη τη νύχτα, καθιστώντας τον κλιματισμό περιττό για δεκαετίες.
-
Κτιριακό απόθεμα και γραφειοκρατία: Στην Αγγλία, ένα στα έξι σπίτια έχει κατασκευαστεί πριν από το 1900. Η εγκατάσταση κλιματιστικών σε τέτοια κτίρια είναι εξαιρετικά δύσκολη και δαπανηρή, ενώ οι τοπικές αρχές απορρίπτουν συχνά τις αιτήσεις για τοποθέτηση εξωτερικών μονάδων, ειδικά σε διατηρητέα οικήματα.
-
Νοοτροπία και κόστος ενέργειας: Για γενιές, το κλιματιστικό αντιμετωπιζόταν ως είδος πολυτελείας και όχι ως βασική ανάγκη, μια αντίληψη που ενισχύθηκε σημαντικά από τις παραδοσιακά υψηλές τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Το ιστορικό ορόσημο του 2003 και η σταδιακή στροφή
Το σημείο καμπής για την Ευρώπη ήταν ο φονικός καύσωνας του 2003, ο θερμότερος των τελευταίων 500 ετών, ο οποίος στοίχισε τη ζωή σε πάνω από 70.000 ανθρώπους σε όλη την ήπειρο (εκ των οποίων σχεδόν 15.000 στη Γαλλία). Μετά την τραγωδία αυτή, λήφθηκαν θεσμικά μέτρα, όπως η υποχρεωτική ύπαρξη τουλάχιστον ενός κλιματιζόμενου χώρου στα γηροκομεία, όμως η διείσδυση στις ιδιωτικές κατοικίες παρέμεινε αργή.
Ωστόσο, τα δεδομένα αλλάζουν σταδιακά. Οι εγκαταστάτες στη Βρετανία αναφέρουν τριπλασιασμό της ζήτησης από ιδιώτες την τελευταία πενταετία. Παράλληλα, η ευρωπαϊκή αγορά κλιματισμού παρουσιάζει τεράστια δυναμική, καθώς από τα 24,93 δισ. δολάρια το 2024 αναμένεται να εκτοξευθεί στα 43,34 δισ. δολάρια έως το 2033.
Το περιβαλλοντικό δίλημμα του μέλλοντος
Η ανάγκη προστασίας των πολιτών από τους συχνούς καύσωνες δημιουργεί ένα σοβαρό περιβαλλοντικό δίλημμα για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Η εκτεταμένη χρήση κλιματιστικών αυξάνει κατακόρυφα την κατανάλωση ενέργειας και επιτείνει το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας στις μεγαλουπόλεις, τροφοδοτώντας την ίδια την κλιματική κρίση.
Παρά τις ανησυχίες αυτές, η τάση είναι ξεκάθαρη: σύμφωνα με τη Διεθνή Υπηρεσία Ενέργειας (IEA), οι μονάδες κλιματισμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένεται να φτάσουν τα 275 εκατομμύρια έως το 2050, σημειώνοντας υπερδιπλασιασμό σε σύγκριση με το 2019.
Πηγή: tanea.gr
