ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονται εκ νέου σε τροχιά έντασης, μετά την αμερικανική επίθεση που εξαπολύθηκε την Παρασκευή στο ιρανικό έδαφος, ως απάντηση σε πλήγμα ιρανικού μη επανδρωμένου αεροσκάφους (drone) εναντίον φορτηγού πλοίου στα Στενά του Ορμούζ. Οι δύο χώρες αλληλοκατηγορούνται για παραβίαση των όρων της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός που είχε συναφθεί μόλις την περασμένη εβδομάδα.
Το διοικητήριο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων για τη Μέση Ανατολή (CENTCOM) ανακοίνωσε ότι έπληξε αποθήκες πυραύλων, drones και παράκτια ραντάρ στο Ιράν. Στη δημοσιότητα δόθηκε βίντεο, με την ένδειξη «αδιαβάθμητο», το οποίο δείχνει έκρηξη σε άγνωστη τοποθεσία. Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι η επιχείρηση ολοκληρώθηκε επιτυχώς.
Η Τεχεράνη επιβεβαίωσε ότι βλήμα έπληξε περιοχή κοντά στο λιμάνι του Σιρίκ, στο νότιο Ιράν, ενώ υποστήριξε ότι ιρανικές ναυτικές δυνάμεις απάντησαν πλήττοντας στρατιωτικούς στόχους των ΗΠΑ. Δεν διευκρίνισε, ωστόσο, ποιοι στόχοι επλήγησαν.
Ενδείξεις αποκλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή
Παρά την κλιμάκωση, υπήρξαν σημάδια προόδου προς τον τερματισμό της τετράμηνης σύγκρουσης στην περιοχή. Το Ισραήλ και ο Λίβανος υπέγραψαν συμφωνία για τον τερματισμό των εχθροπραξιών ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χεζμπολάχ, η οποία υποστηρίζεται από το Ιράν. Η συμφωνία προβλέπει τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ και την απόσυρση των ισραηλινών στρατευμάτων από τον Λίβανο, αν και δεν είναι σαφές πώς θα εφαρμοστεί. Η Χεζμπολάχ δήλωσε ότι δεν θα συνεργαστεί.
Η Τεχεράνη προειδοποίησε ότι θα διατηρήσει τον έλεγχο στα Στενά του Ορμούζ, καλώντας τις χώρες του Κόλπου να μην στηρίξουν την Ουάσινγκτον. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ κατηγόρησε το Ιράν για την επίθεση στο πλοίο, κάνοντας λόγο για παραβίαση της ενδιάμεσης συμφωνίας που είχε επιτευχθεί πρόσφατα.
Αντίδραση Ουάσινγκτον και δηλώσεις Βανς
Η CENTCOM χαρακτήρισε τις επιθέσεις «ισχυρή απάντηση» στην ιρανική ενέργεια, υπογραμμίζοντας πως η «αδικαιολόγητη επίθεση εναντίον εμπορικού πλοίου» συνιστά σαφή παραβίαση της κατάπαυσης του πυρός. Οι αμερικανικές δυνάμεις δεσμεύτηκαν να συνεχίσουν να παρέχουν «συντονισμό ασφαλούς διέλευσης» στα εμπορικά πλοία που διαπλέουν το στενό.
Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς τόνισε ότι οι ΗΠΑ τηρούν το μνημόνιο συνεννόησης (MOU) για την κατάπαυση του πυρός. «Το Ιράν υπέγραψε συμφωνία για κατάπαυση του πυρός. Την έχουμε τιμήσει… Αλλά η βία θα αντιμετωπίζεται με βία», έγραψε στην πλατφόρμα Χ.
Αντίδραση Τεχεράνης και Φρουρών της Επανάστασης
Σύμφωνα με ιρανικά κρατικά ΜΜΕ, έκρηξη σημειώθηκε στο λιμάνι του Σιρίκ, ενώ εκτοξεύθηκαν προειδοποιητικοί πύραυλοι προς πλοία που παραβίασαν τους κανονισμούς του στενού. Αργότερα, το πρακτορείο Mehr μετέδωσε ότι δεν υπήρξαν ζημιές στο λιμάνι και οι εγκαταστάσεις λειτουργούν κανονικά.
Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι «έπληξαν τοποθεσίες όπου σταθμεύει ο τρομοκρατικός στρατός των ΗΠΑ» και προειδοποίησαν για σκληρότερη απάντηση σε περίπτωση νέων επιθέσεων. Όπως ανέφεραν, η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός δίνει στο Ιράν τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στο στενό.
Αντίκτυπος στις αγορές και διπλωματικές κινήσεις
Οι ΗΠΑ δεν σχολίασαν άμεσα τις ιρανικές αναφορές για πλήγματα σε αμερικανικούς στόχους. Ο Εμπραχίμ Αζίζι, επικεφαλής της επιτροπής εθνικής ασφάλειας του ιρανικού κοινοβουλίου, κατηγόρησε τον Τραμπ ότι απέτυχε να τηρήσει τις αρχές της κατάπαυσης του πυρός, προειδοποιώντας πως η παραβίαση αυτή θα οδηγήσει σε «υποχώρηση και λύπη» για την Ουάσινγκτον.
Πριν από τα τελευταία πλήγματα, οι τιμές του πετρελαίου είχαν υποχωρήσει κατά 3%, καθώς δεξαμενόπλοια εγκατέλειπαν τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και LNG. Η Saudi Aramco επανέλαβε τις φορτώσεις στον τερματικό σταθμό Ρας Τανούρα, ενώ αυξήθηκαν και οι μεταφορές λιπασμάτων, περιορίζοντας τις ανησυχίες για άνοδο των τιμών τροφίμων.
Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ολοκληρώνοντας περιοδεία στον Κόλπο, εξέδωσε κοινή ανακοίνωση με το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου, ζητώντας «ελεύθερη και απεριόριστη ναυσιπλοΐα» χωρίς διόδια ή προσπάθειες ελέγχου. Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών απάντησε ότι το στενό πρέπει να ελέγχεται από το Ιράν και το Ομάν, ενώ ο Αλί Ακμπάρ Βελαγιατί, σύμβουλος του ανώτατου ηγέτη, προειδοποίησε τους συμμάχους των ΗΠΑ ότι η επιβίωσή τους εξαρτάται από την ανεκτικότητα της Τεχεράνης.
Πηγή: tanea.gr
