Στην πρόσφατη ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δεν μάσησε τα λόγια της: Η Ευρώπη πρέπει να αγωνιστεί για τη θέση της σε έναν κόσμο αυτοκρατορικών πολέμων και αμείλικτης γεωπολιτικής σύγκρουσης. Στο ίδιο
Στην πρόσφατη ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δεν μάσησε τα λόγια της: Η Ευρώπη πρέπει να αγωνιστεί για τη θέση της σε έναν κόσμο αυτοκρατορικών πολέμων και αμείλικτης γεωπολιτικής σύγκρουσης.
Στο ίδιο μήκος κύματος και ο πρώην Ιταλός πρωθυπουργός Μάριο Ντράγκι, ο οποίος προειδοποίησε ότι η διάκριση μεταξύ οικονομίας και ασφάλειας καταρρέει ραγδαία. Τα κράτη χρησιμοποιούν όλα τα μέσα για να προωθήσουν τα συμφέροντά τους. Πρέπει να είμαστε έτοιμοι να αντέξουμε πιέσεις, δήλωσε.
Η εποχή της στρατιωτικοποίησης
Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα γεωστρατηγική πραγματικότητα. Μια εποχή όπου οτιδήποτε μπορεί να μετατραπεί σε όπλο: από τις εμπορικές ροές και τους τελωνειακούς δασμούς, έως τις αλυσίδες εφοδιασμού, τα νομίσματα και ακόμα και τους ανθρώπους.
Η μεταπολεμική παγκόσμια τάξη, βασισμένη σε κανόνες και συνεργασία, υποχωρεί μπροστά σε έναν κόσμο ωμής ισχύος.
Τα παραδείγματα που τάραξαν την Ευρώπη
ΗΠΑ και Ιράν 2018: Η μονομερής αποχώρηση του Τραμπ από τη συμφωνία με το Ιράν (JCPOA) συνοδεύτηκε από απειλές κυρώσεων σε κάθε εταιρεία που συνεργαζόταν με την Τεχεράνη. Η Ευρώπη αντέδρασε νομικά αλλά χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα. Οι εταιρείες αποχώρησαν φοβούμενες τον αποκλεισμό από το δολάριο και την αμερικανική αγορά.
Η Λευκορωσία και η υβριδική μετανάστευση 2021: Ο Λουκασένκο απάντησε σε κυρώσεις της ΕΕ με μαζική αποστολή μεταναστών στα σύνορα της Πολωνίας και της Λιθουανίας.
Η Ρωσία και το φυσικό αέριο 2022: Η Μόσχα διέκοψε τις ροές φυσικού αερίου, προκαλώντας ενεργειακό σοκ και έκρηξη τιμών.
ΗΠΑ και Κίνα 2025: Οι δασμοί του Τραμπ και η κινεζική απάντηση με περιορισμούς σε σπάνιες γαίες επανέφεραν τον οικονομικό εθνικισμό και απέδειξαν πως η ΕΕ παραμένει ευάλωτη.
Η ΕΕ: Μεγάλη αγορά με μικρή επιρροή;
Παρά τη μεγάλη οικονομική ισχύ της, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν χρησιμοποιεί την επιρροή της ως εργαλείο στρατηγικής. Το Μέσο Καταπολέμησης του Καταναγκασμού ένα νομοθέτημα που θα της έδινε τη δυνατότητα για αντίποινα παραμένει ανενεργό λόγω εσωτερικών διαφωνιών.
Όπως τόνισε ο Tobias Gehrke από το ECFR: Η μόχλευση δεν είναι αυτονόητη. Πρέπει να χτιστεί και να χρησιμοποιείται ενεργά. Η ελπίδα ότι δεν θα επαναληφθούν τα ίδια λάθη δεν αποτελεί στρατηγική.
Η πολιτική ισχύος επέστρεψε και η ΕΕ είναι απροετοίμαστη
Ο καθηγητής Χένρι Φάρελ το θέτει ξεκάθαρα: Η Ευρώπη δεν ζει πλέον σε μια παγκόσμια τάξη βασισμένη σε κανόνες, αλλά σε μια τάξη βασισμένη στην ισχύ. Πολιτικές οντότητες όπως η ΕΕ, χτισμένες σε πολυμερή συνεργασία και αλληλεξάρτηση, είναι ευάλωτες στην ωμή γεωπολιτική των μεγάλων δυνάμεων.
Αντίθετα, ΗΠΑ, Κίνα και Ρωσία μπορούν να αναμείξουν την οικονομία και την ασφάλεια σε μια ενιαία και άμεση στρατηγική χωρίς τις εσωτερικές δυσκαμψίες που εμποδίζουν τις Βρυξέλλες.
Η πρόκληση του συγκεντρωτισμού
Η λύση, σύμφωνα με τη Φον Ντερ Λάιεν και τον Ντράγκι, είναι ξεκάθαρη: περισσότερη συγκέντρωση εξουσίας στους ευρωπαϊκούς θεσμούς, λιγότερη εξάρτηση από την ομοφωνία και ενίσχυση στρατηγικών εργαλείων, όπως κοινός δανεισμός, Made in Europe βιομηχανική πολιτική και κρατική ενίσχυση τεχνολογίας.
Ο Μακρόν το έθεσε πιο ωμά: Για να είσαι ελεύθερος, πρέπει να σε φοβούνται. Και δεν μας φοβούνται αρκετά.
Το δίλημμα επιβίωσης
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν δημιουργήθηκε για να προκαλεί φόβο αλλά για να προάγει τη συνεργασία και την ειρήνη. Σήμερα, όμως, βρίσκεται σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου η επιβίωση απαιτεί σκληρότητα, ταχύτητα και στρατηγική σκέψη.
Εν κατακλείδει, αν η ΕΕ δεν σπάσει τα πολιτικά της ταμπού και δεν αναλάβει το ρίσκο της εξουσίας, κινδυνεύει να παραμείνει ένας οικονομικός γίγαντας με πήλινα γεωπολιτικά πόδια.
Με πληροφορίες από Euronews
Πηγή: tanea.gr
