Μήπως η πολυμέρεια έχει φτάσει σε αδιέξοδο; Θα μπορούσαν οι διεθνείς οργανισμοί, όπως η ΕΕ και ο ΟΗΕ, να είναι η παράπλευρη ζημιά του πολέμου στο Ιράν; Μία από τις πιο εντυπωσιακές πτυχές του πολέμου ΗΠΑ Ισραήλ με το Ιράν είναι ο βαθμός στον οποίο έχει τονίσει την αδυναμία
Μήπως η πολυμέρεια έχει φτάσει σε αδιέξοδο; Θα μπορούσαν οι διεθνείς οργανισμοί, όπως η ΕΕ και ο ΟΗΕ, να είναι η παράπλευρη ζημιά του πολέμου στο Ιράν;
Μία από τις πιο εντυπωσιακές πτυχές του πολέμου ΗΠΑ Ισραήλ με το Ιράν είναι ο βαθμός στον οποίο έχει τονίσει την αδυναμία διεθνών οργανισμών, όπως η ΕΕ και ο ΟΗΕ, αλλά και των πολυμερών προσεγγίσεων για την επίλυση παγκόσμιων συγκρούσεων.
Τα Ηνωμένα Έθνη και η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι δύο οργανισμοί που αποτελούν την επιτομή της παγκόσμιας κανονιστικής τάξης μετά το 1945 μια τάξη που βασίζεται σε αρχές όπως το κράτος δικαίου, η μη επίθεση και ο σεβασμός της εδαφικής ακεραιότητας και της πολιτικής ανεξαρτησίας των κυρίαρχων κρατών.
Αυτές οι αρχές, και οι διεθνείς οργανισμοί που ενσωματώνουν, είναι από τα πρώτα θύματα της στρατιωτικής εκστρατείας ΗΠΑ-Ισραήλ. Πώς συνέβη αυτό και τι θα μπορούσε να γίνει για να αναζωογονηθεί ο ασθενής;
ΕΕ: Μία δύναμη με γεωπολιτική ισχύ, αλλά χωρίς τη βούληση να την αξιοποιήσει
Η πιο αξιοσημείωτη αν και αναμενόμενη πτυχή της ιρανικής σύγκρουσης είναι η πλήρης αποτυχία της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως μεσολαβητή και ειρηνοποιού.
Η αρχική ώθηση για τη δημιουργία της ΕΕ ήταν η οικοδόμηση της ειρήνης με βάση την πολυμερή συνεργασία και τη μη βίαιη επίλυση των διαφορών.
Η ΕΕ θεωρεί τον εαυτό της ως μια κανονιστική δύναμη που επιδιώκει να προβάλλει τις αξίες της σε παγκόσμιο επίπεδο μέσω της χρήσης της ήπιας δύναμης, αλλά τείνει να αποφεύγει την άσκηση πίεσης.
Δυστυχώς, ο κόσμος στον οποίο ζούμε είναι ένας κόσμος όπου τα ισχυρότερα κράτη του συστήματος έχουν αποφασίσει ότι η βία αποτελεί πλέον το προτιμώμενο μέσο για την επίτευξη των στόχων τής εξωτερικής πολιτικής είτε με την απομάκρυνση εχθρικών καθεστώτων από την εξουσία είτε με την κατάληψη ξένων εδαφών μέσω ένοπλης επιθετικότητας.
Σε αυτό τον κόσμο όπου ο ένας καταβροχθίζει τον άλλον, η Ευρώπη φαίνεται αδύναμη. Η ΕΕ δεν κλήθηκε να εκφράσει τη γνώμη της κατά την περίοδο που προηγήθηκε του πολέμου με το Ιράν, ούτε συμμετέχει ενεργά στις εχθροπραξίες. Αντίθετα, παρακολουθεί από την άκρη, απευθύνοντας μάταιες εκκλήσεις για αυτοσυγκράτηση και υπονομεύοντας τον εαυτό της με εσωτερικές διαμάχες. Αυτό είναι λυπηρό, δεδομένης της ιστορικής ηγετικής θέσης της Ευρώπης στις διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Γιατί η ΕΕ βρίσκεται να παρακολουθεί από την άκρη το πιο σημαντικό γεωπολιτικό γεγονός του 2026;
Αφενός, επειδή για άλλη μία φορά απέτυχε να μιλήσει με μία φωνή. Τα κράτη μέλη υιοθέτησαν αποκλίνουσες θέσεις, με μερικά να εκφράζουν υποστήριξη στις ενέργειες των ΗΠΑ και του Ισραήλ, όπως η κυβέρνηση Μητσοτάκη στην Ελλάδα, επί της ουσίας, και άλλα να καλούν σε αυτοσυγκράτηση.
Η Ισπανία, για παράδειγμα, διακινδύνευσε μια ανοιχτή σύγκρουση με την κυβέρνηση Τραμπ σχετικά με τη χρήση των στρατιωτικών της βάσεων για τον πόλεμο, ενώ άλλοι σημαντικοί παράγοντες, όπως η Γερμανία και η Γαλλία, εξέφρασαν ένα βαθμό συμπάθειας για τις αεροπορικές επιδρομές.
Αν και είναι εύκολο να επικρίνουμε την ΕΕ για την έλλειψη ενότητας σε σημαντικά γεωπολιτικά ζητήματα, αυτή η ποικιλία απόψεων αποτελεί στην πραγματικότητα ένα σκόπιμο χαρακτηριστικό της δομής αυτής της υβριδικής οντότητας, η οποία συνδυάζει τόσο υπερεθνικά όσο και διακυβερνητικά στοιχεία στη θεσμική της αρχιτεκτονική, σχολιάζει το βρετανικό The Conversation.
Ταυτόχρονα, όμως, αυτό το σχεδιαστικό χαρακτηριστικό υπονομεύει ενεργά τη δράση της ΕΕ σε σημαντικά γεωπολιτικά ζητήματα. Ένας άλλος παράγοντας που καταδικάζει την Ένωση σε ματαιότητα σε γεωπολιτικές κρίσεις είναι η εξάρτηση της Ευρώπης από τις ΗΠΑ σε θέματα ασφάλειας και η έλλειψη μιας κοινής αμυντικής πολιτικής που να υποστηρίζεται από έναν ευρωπαϊκό στρατό.
Ωστόσο, το μεγαλύτερο εμπόδιο για τη δράση της ΕΕ στη γεωπολιτική δεν είναι ούτε θεσμικό ούτε υλικό. Είναι ψυχολογικό. Δεν υπάρχει βούληση για ηγεσία, δεν υπάρχει βούληση για τη χρήση μιας σκληρής προσέγγισης για την αντιμετώπιση της κατάφωρης περιφρόνησης του Ντόναλντ Τραμπ για τον πολυμερισμό και το διεθνές δίκαιο αξίες που βρίσκονται στο επίκεντρο της ταυτότητας της Ευρώπη και υπάρχει μια αφελής πεποίθηση ότι οι διατλαντικές σχέσεις θα αποκατασταθούν με κάποιο τρόπο από μόνες τους.
Αντί να αξιοποιήσει το οικονομικό και διπλωματικό της βάρος για να αντισταθεί στις μονομερείς ενέργειες των ΗΠΑ, η ΕΕ συχνά καταφεύγει σε αντιδραστικές, συμβιβαστικές κινήσεις, ελπίζοντας ότι η διατλαντική αρμονία θα αποκατασταθεί με κάποιο τρόπο μόνο χάρη στην καλή θέληση. Αυτό αντανακλά μια θεμελιώδη εσφαλμένη εκτίμηση: την πεποίθηση ότι οι ΗΠΑ, υπό τον Τραμπ ή οποιονδήποτε άλλο ηγέτη, θα αναγνωρίσουν τελικά και θα ανταμείψουν την ευρωπαϊκή πίστη, ακόμη και όταν οι ενέργειες της Ουάσινγκτον αποδεικνύουν το αντίθετο.
Τα καλά νέα είναι ότι αυτό μπορεί να αλλάξει. Οι νοοτροπίες μπορούν να αλλάξουν και οι σχέσεις μπορούν να ανακατασκευαστούν.
Ο ασθενής είναι αδύναμος, αλλά υπάρχει ελπίδα
Οπότε όχι, η πολυμέρεια δεν έχει πεθάνει. Διεθνείς οργανισμοί όπως η ΕΕ και ο ΟΗΕ, όχι μόνο έχουν θέσει κανόνες και μηχανισμούς, αλλά έχουν επίσης τεράστιους πόρους στη διάθεσή τους που θα τους επέτρεπαν να διαδραματίσουν κρίσιμο ρόλο σε γεωπολιτικές κρίσεις.
Ο σφυγμός του ασθενούς είναι επομένως αδύναμος, αλλά υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπείες για την ενίσχυσή του. Τώρα, πρέπει να συγκεντρώσει την πολιτική βούληση για την εφαρμογή τους.
Πηγή: in.gr
