Ένα σπάνιο και ιδιαίτερα σημαντικό οθωμανικό έγγραφο που φωτίζει με μοναδικό τρόπο τη Σφαγή της Χίου έρχεται στο προσκήνιο μέσα από εκδήλωση που διοργανώνεται στον Βόλο, ανοίγοντας ξανά τη συζήτηση για τη σημασία των ιστορικών πηγών και την ανάγκη αξιοποίησής τους. Η εκδήλωση, με τη συμμετοχή των Γενικών Αρχείων του Κράτους Μαγνησίας, θα πραγματοποιηθεί στην Κεντρική Βιβλιοθήκη του Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και έχει ως αντικείμενο την παρουσίαση ενός οθωμανικού καταστίχου του 1825, το οποίο καταγράφει με λεπτομέρεια τις δημευμένες περιουσίες των Χιωτών μετά την καταστροφή του νησιού.
Όπως εξήγησε η προϊσταμένη των ΓΑΚ Μαγνησίας, Αννίτα Πρασσά, μιλώντας στην ΕΡΤ Βόλου, πρόκειται για ένα ογκώδες τεκμήριο άνω των 700 σελίδων, που εντοπίστηκε το 1981 στη Σόφια από τον καθηγητή Αναστάσιο Ιορδάνογλου και μεταφράστηκε έπειτα από πολυετή εργασία από ομάδα ειδικών στην οθωμανική γραφή.
Το έγγραφο, το οποίο φυλάσσεται στη βιβλιοθήκη «Κύριλλος και Μεθόδιος» της Σόφιας, αποτελεί μια σπάνια πρωτογενή πηγή, καθώς καταγράφει με διοικητική ακρίβεια τις περιουσίες που δημεύθηκαν από την οθωμανική διοίκηση μετά το 1822. Μέσα από αυτό, αποτυπώνεται όχι μόνο το μέγεθος της καταστροφής, αλλά και ο τρόπος λειτουργίας ενός εκτεταμένου και οργανωμένου κρατικού μηχανισμού.
Η Σφαγή της Χίου υπήρξε ένα από τα πιο συγκλονιστικά γεγονότα της Ελληνική Επανάσταση, προκαλώντας διεθνή κατακραυγή και ενισχύοντας το φιλελληνικό κίνημα στην Ευρώπη. Το νέο αυτό τεκμήριο έρχεται να προσθέσει πολύτιμα στοιχεία στην κατανόηση της περιόδου, μέσα από την «άλλη πλευρά» των πηγών.
Η έλλειψη αξιοποίησης των Οθωμανικών πηγών
Όπως επισημαίνει η Αννίτα Πρασσά, η περιορισμένη αξιοποίηση των οθωμανικών πηγών στην ελληνική ιστοριογραφία δεν οφείλεται μόνο σε τεχνικές δυσκολίες, όπως η απαιτητική γνώση της οθωμανικής γραφής, αλλά και σε βαθύτερους ιδεολογικούς λόγους. Για δεκαετίες, το ελληνικό κράτος και η έρευνα επέλεξαν να δώσουν έμφαση σε πηγές που ενίσχυαν το αφήγημα της εθνικής συνέχειας, αφήνοντας στο περιθώριο τεκμήρια που προέρχονταν από την οθωμανική διοίκηση, δηλαδή από την πλευρά του «κατακτητή». Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να χαθεί ένα πολύτιμο κομμάτι ιστορικής πληροφόρησης, ιδιαίτερα για περιόδους και περιοχές όπως η Θεσσαλία πριν το 1881. Η ίδια εκτιμά ότι σήμερα υπάρχει μια σημαντική ευκαιρία να καλυφθεί αυτό το κενό, αξιοποιώντας σύγχρονες επιστημονικές συνεργασίες. Στο πλαίσιο αυτό, επιδιώκει να ενεργοποιήσει συνεργασία με πανεπιστημιακούς του Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, και ειδικότερα με καθηγητή που γνωρίζει την οθωμανική γραφή, ώστε να μελετηθούν και να αποδοθούν στα ελληνικά τα διαθέσιμα οθωμανικά έγγραφα των Γενικά Αρχεία του Κράτους Μαγνησίας και οχι μόνο. Στόχος είναι όχι μόνο η ανάδειξη άγνωστων πτυχών της τοπικής ιστορίας, αλλά και η δημιουργία μιας πιο ολοκληρωμένης και τεκμηριωμένης εικόνας για το παρελθόν της περιοχής.
Η εκδήλωση φιλοδοξεί όχι μόνο να παρουσιάσει ένα σημαντικό ιστορικό τεκμήριο, αλλά και να ανοίξει τον διάλογο για τη διακρατική συνεργασία στην έρευνα αρχείων, με στόχο την πληρέστερη κατανόηση του παρελθόντος.
Η παρουσίαση θα πραγματοποιηθεί αύριο Τετάρτη στις 19:00, στην αίθουσα σεμιναρίων της Κεντρικής Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (Μεταμορφώσεως 2), με τη συμμετοχή πανεπιστημιακών και ειδικών ερευνητών.
www.ertnews.gr
