Η Ελβετία είναι η χώρα με το υψηλότερο βιοτικό επίπεδο στην Ευρώπη. Για δεκαετίες η χώρα αποτελεί παράδειγμα οικονομικής ευημερίας, πολιτικής σταθερότητας και εξωστρέφειας. Σήμερα, όμως, η χώρα βρίσκεται μπροστά σε μια από τις πιο αμφιλεγόμενες αποφάσεις των τελευταίων ετών.
Την Κυριακή 14 Ιουνίου 2026, οι Ελβετοί ψηφοφόροι θα αποφασίσουν αν θα εγκρίνουν την πρωτοβουλία «No to a Switzerland with 10 million! (Sustainability Initiative)». Τι προβλέπει; Τον ορισμό ανώτατου ορίου μόνιμων κατοίκων σε πληθυσμό 10 εκατομμύρια έως το 2050.
Οι μέρες πλησιάζουν και το πείραμα των Ελβετών, αν τελικά λάβει το «ναι» από τους πολίτες, έχει πυροδοτήσει έντονες αντιπαραθέσεις, με τους υποστηρικτές να μιλούν για προστασία της ποιότητας ζωής και τους επικριτές να προειδοποιούν για σοβαρές επιπτώσεις στην οικονομία και τη θέση της χώρας στην Ευρώπη.
Το δημοψήφισμα και ο πληθυσμός σήμερα
Η πρόταση ζητά να κατοχυρωθεί συνταγματικά ότι ο μόνιμος πληθυσμός της Ελβετίας δεν θα πρέπει να ξεπεράσει τα 10 εκατομμύρια κατοίκους πριν από το 2050. Αν ο πληθυσμός φτάσει τα 9,5 εκατομμύρια νωρίτερα, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση θα υποχρεωθεί να λάβει μέτρα για τον περιορισμό της πληθυσμιακής αύξησης, κυρίως μέσω αυστηρότερων κανόνων στη μετανάστευση, στο άσυλο και στην οικογενειακή επανένωση.
Το πιο αμφιλεγόμενο σημείο είναι ότι, εφόσον ξεπεραστεί το όριο των 10 εκατομμυρίων, η χώρα θα υποχρεωθεί να επανεξετάσει ή ακόμη και να καταγγείλει διεθνείς συμφωνίες που συμβάλλουν στην αύξηση του πληθυσμού, συμπεριλαμβανομένης της συμφωνίας ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στο τέλος του 2025 ο πληθυσμός της χώρας ανερχόταν σε περίπου 9,1 εκατομμύρια κατοίκους. Από το 2002, όταν τέθηκε σε ισχύ η συμφωνία ελεύθερης κυκλοφορίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, ο πληθυσμός έχει αυξηθεί κατά περίπου 1,7 εκατομμύρια άτομα, κυρίως λόγω μετανάστευσης. Σήμερα σχεδόν το 28%-30% των κατοίκων της χώρας είναι αλλοδαποί, ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στον ανεπτυγμένο κόσμο.
Οι δημογραφικές προβολές εκτιμούν ότι η Ελβετία θα μπορούσε να φτάσει τα 10 εκατομμύρια κατοίκους κάποια στιγμή μεταξύ 2033 και 2041, εάν συνεχιστούν οι σημερινές τάσεις. Αυτό είναι αυτό που θέλουν να προλάβουν όσοι εμπνεύστηκαν το θέμα του δημοψηφίσματος.
Οι υποστηρικτές και οι αντιδράσεις
Ο αρθρογράφος του Guardian, Joseph de Weck, διερωτάται: «Έχει κουραστεί η Ελβετία από την ευημερία;» και συμπληρώνει πως «Δεν βρίσκει άλλη εξήγηση για το παράλογο δημοψήφισμα». Υποστηρίζει μάλιστα ότι η πρόταση του δεξιού – λαϊκιστικού Swiss People’s Party (SVP) δεν είναι λύση στα προβλήματα της χώρας, αλλά απειλή για την ίδια την επιτυχία της. Κατά την άποψή του, η ευημερία της Ελβετίας βασίστηκε επί δύο αιώνες στην οικονομική και κοινωνική της «ανοιχτή» πολιτική προς τους ξένους εργαζομένους, επιχειρηματίες και επιστήμονες.
Οι υποστηρικτές πάντως της προσπάθειας θεωρούν ότι η ταχεία πληθυσμιακή αύξηση έχει δημιουργήσει σοβαρές πιέσεις στην καθημερινότητα των πολιτών. Υποστηρίζουν ότι:
- τα ενοίκια και οι τιμές ακινήτων έχουν αυξηθεί σημαντικά,
- οι δημόσιες συγκοινωνίες και οι υποδομές λειτουργούν στα όριά τους,
- η κυκλοφοριακή συμφόρηση επιδεινώνεται,
- η αστικοποίηση περιορίζει τους φυσικούς χώρους,
Για πολλούς ψηφοφόρους λοιπόν το ζήτημα δεν αφορά μόνο τη μετανάστευση αλλά και την ποιότητα ζωής σε μια χώρα που αλλάζει γρήγορα. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση, η πλειονότητα των κομμάτων του κέντρου και της αριστεράς, καθώς και μεγάλο μέρος του επιχειρηματικού κόσμου, αντιτίθενται στην πρόταση. Υποστηρίζουν ότι η οικονομική επιτυχία της Ελβετίας βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην προσέλκυση εξειδικευμένων εργαζομένων από το εξωτερικό. Την ίδια στιγμή μεγάλες επιχειρήσεις όπως η Nestle, η Roche και η UBS έχουν προειδοποιήσει ότι η επιβολή ορίου στον πληθυσμό θα δυσκολέψει την εύρεση εργαζομένων και θα μπορούσε να περιορίσει την οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Ιδιαίτερα έντονες είναι και οι αντιδράσεις στον φαρμακευτικό κλάδο, όπου πολλές εταιρείες βασίζονται σε επιστήμονες και ερευνητές από άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Εκπρόσωποι της βιομηχανίας προειδοποιούν ότι με αυτόν τον τρόπο η Ελβετία κινδυνεύει να χάσει μέρος της διεθνούς ανταγωνιστικότητάς της.
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις που δημοσιεύονται σε Reuters και Financial Times, δείχνουν ότι η πρωτοβουλία φαίνεται να απορρίπτεται μεν, οριακά δε. Σύμφωνα με έρευνα του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα SRG, το 52% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι θα ψηφίσει κατά της πρότασης, ενώ το 45% υπέρ. Ένα μικρό ποσοστό παραμένει αναποφάσιστο.
Πέρα από το δημογραφικό ζήτημα, πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι το αποτέλεσμα θα αποτελέσει και ψήφο εμπιστοσύνης ή δυσπιστίας προς τη στενή συνεργασία της Ελβετίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι επικριτές της πρωτοβουλίας προειδοποιούν ότι μια ενδεχόμενη έγκρισή της θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για μια σύγκρουση με τις Βρυξέλλες και να επηρεάσει τις οικονομικές σχέσεις της χώρας με τον σημαντικότερο εμπορικό της εταίρο.
Έτσι, το δημοψήφισμα της 14ης Ιουνίου δεν αφορά μόνο τον αριθμό των κατοίκων της Ελβετίας, αλλά και το ερώτημα αν η χώρα θα συνεχίσει να βασίζει την ανάπτυξή της στην ανοιχτή οικονομία και τη μετανάστευση ή αν θα επιλέξει μια πιο περιοριστική πορεία για το μέλλον της. Και υπάρχει και ένα ακόμα ερώτημα: Έχουν μελετηθεί άραγε οι επόμενες κυβερνητικές και κρατικές κινήσεις μιας θετικής ψήφου από τους πολίτες της χώρας;
Η εύλογη απάντηση για μια χώρα όπως η Ελβετία θα ήταν «ναι». Μένει όμως να δούμε – αρχικά το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος και στη συνέχεια την πορεία της απόφασης και τα μέτρα που θα ληφθούν.
Πηγή: tanea.gr
