Η πρόσφατη υπερήφανη δήλωση του Πολωνού πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ ότι οι παράνομες διελεύσεις στα σύνορα με τη Λευκορωσία μειώθηκαν στο «μηδέν» δεν είναι απλώς μια εγχώρια πολιτική νίκη. Είναι το σύμπτωμα μιας βαθιάς, δομικής μεταβολής στην ευρωπαϊκή συνείδηση. Εκεί όπου άλλοτε η Ευρωπαϊκή Ένωση πρόβαλλε τον εαυτό της ως παγκόσμιο φάρο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, σήμερα επιλέγει να χειροκροτεί το απόλυτο σφράγισμα των συνόρων της, ακόμη κι αν αυτό επιτυγχάνεται με το πλήρες πάγωμα των διεθνών συνθηκών.
Η εργαλειοποίηση απελπισμένων μεταναστών από το καθεστώς του Αλεξάντρ Λουκασένκο και τη Μόσχα το 2021 ήταν αναμφίβολα μια υβριδική απειλή στη λεγόμενη «γκρίζα ζώνη». Ωστόσο, η απάντηση της Βαρσοβίας αποκαλύπτει μια επικίνδυνη ηθική διολίσθηση. Με την επιχείρηση «Ανατολική Ασπίδα», την ανάπτυξη 10.000 στρατιωτών, τη χρήση εξελιγμένων drones και τη νομική διευκόλυνση της χρήσης πυρών από τη συνοριοφυλακή, ο πρόσφυγας έπαψε να αντιμετωπίζεται ως άνθρωπος σε ανάγκη. Μετατράπηκε, μέσα από μια διαρκή στρατιωτική ρητορική, σε ένα «ζωντανό όπλο» του εχθρού που πρέπει πάση θυσία να εξουδετερωθεί.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο αυτής της νέας πραγματικότητας είναι η νομική γυμναστική που τη συνοδεύει. Η αναστολή του δικαιώματος ασύλου στη μεθόριο, που ξεκίνησε ως έκτακτο μέτρο 60 ημερών, παρατείνεται διαρκώς. Οι παράνομες επαναπροωθήσεις (pushbacks) βαφτίζονται «νόμιμες επιστροφές», παραβιάζοντας απροκάλυπτα τη διεθνή αρχή της μη επαναπροώθησης (non-refoulement). Η δημιουργία μιας απροσπέλαστης ζώνης αποκλεισμού κρατά μακριά τις ανθρωπιστικές οργανώσεις και τους δημοσιογράφους, εξασφαλίζοντας ότι όσα συμβαίνουν στα βαλτώδη δάση θα παραμείνουν στο σκοτάδι. Όταν οι θάνατοι κρύβονται πίσω από έναν φράχτη ύψους πέντε μέτρων, παύουν να επιβαρύνουν τις επίσημες στατιστικές και, κυρίως, τις ευρωπαϊκές συνειδήσεις.
Αυτή η σκληρή τακτική δεν αποτελεί πολωνική ιδιοτροπία, αλλά μια ευρύτερη ευρωπαϊκή τάση. Η Πολωνία, μαζί με την Ιταλία και τη Δανία, πρωτοστατεί πλέον στην Ευρώπη για την υιοθέτηση «νέων προσεγγίσεων» — ένας κομψός πολιτικός ευφημισμός για την εκχώρηση των απελάσεων και της διαχείρισης του ασύλου σε τρίτες χώρες, αδιαφορώντας για τις καταδίκες από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Βρισκόμαστε σε ένα κρίσιμο ιστορικό ορόσημο όπου οι κυβερνήσεις, υπό τον φόβο της εκλογικής ανόδου των ακραίων φωνών, επιχειρούν να ξηλώσουν το προστατευτικό πλαίσιο που χτίστηκε με κόπο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Το διαφημιζόμενο «στατιστικό μηδέν» είναι μια επικίνδυνη οφθαλμαπάτη. Οι άνθρωποι συνεχίζουν να περνούν, απλώς πλέον καταδιώκονται χωρίς κανένα νομικό καταφύγιο, όπως αποδεικνύουν οι καταγγελίες για την απάνθρωπη επαναπροώθηση μιας 25χρονης Σομαλής με ακρωτηριασμένα πόδια. Όταν το κράτος δικαίου υποχωρεί ολοκληρωτικά μπροστά στον φόβο και τη σκοπιμότητα, η ίδια η δημοκρατία αυτοακυρώνεται. Προστατεύοντας τα εξωτερικά μας τείχη με όρους απόλυτης βαρβαρότητας, κινδυνεύουμε να εγκλωβιστούμε μέσα σε μια Ευρώπη που θα έχει χάσει τις θεμελιώδεις αξίες της. Αν η αλήθεια είναι το πρώτο θύμα του πολέμου, σε αυτή την υβριδική σύγκρουση το πρώτο θύμα είναι η ανθρωπιά μας.
Πηγή: tanea.gr
