Η Μόσχα αξιοποιεί τα λεγόμενα «Ρωσικά Σπίτια» στην Αφρική ως δίκτυο στρατολόγησης για τον πόλεμο στην Ουκρανία, σύμφωνα με έρευνα της ουκρανικής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών (HUR). Οι δομές αυτές, που παρουσιάζονται ως πολιτιστικά κέντρα, υπόσχονται εκπαίδευση και εργασία σε νέους Αφρικανούς, οι οποίοι τελικά καταλήγουν είτε στο μέτωπο είτε σε εργοστάσια παραγωγής drones στη Ρωσία.
Η HUR αναφέρει ότι η Μόσχα διεξάγει έναν «πόλεμο για τα μυαλά» των Αφρικανών, επεκτείνοντας ένα δίκτυο επιρροής μέσω των «Ρωσικών Σπιτιών», παράλληλα με την παροχή όπλων και στρατιωτικής βοήθειας σε καθεστώτα της ηπείρου. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, τέτοια κέντρα λειτουργούν ή ανοίγουν ήδη σε τουλάχιστον 22 αφρικανικές χώρες, στο πλαίσιο στρατηγικής ενίσχυσης της ρωσικής επιρροής.
Η Ρωσία σχεδιάζει να δημιουργήσει νέα κέντρα σε Νιγηρία, Σενεγάλη, Λιβερία, Σιέρα Λεόνε, Τόγκο, Μάλι, Μοζαμβίκη και Σάο Τομέ και Πρίνσιπε, μέσω της Rossotrudnichestvo και του Κέντρου Δημόσιας Διπλωματίας (CPD). Το CPD, που ιδρύθηκε το 2024, δηλώνει αποστολή τη διάδοση «ακριβών» πληροφοριών για τη Ρωσία στην Αφρική.
Η Rossotrudnichestvo έχει τεθεί υπό κυρώσεις από την Ε.Ε. από τον Ιούλιο του 2022 για διασπορά παραπληροφόρησης σχετικής με την εισβολή στην Ουκρανία. Παρά τις κυρώσεις, συνεχίζει να λειτουργεί πάνω από 85 παραρτήματα διεθνώς. Η ουκρανική υπηρεσία εξωτερικών πληροφοριών εκτιμά ότι η Ρωσία έχει διαθέσει 1,85 δισ. δολάρια για προπαγανδιστικές δραστηριότητες στο εξωτερικό, ποσό αυξημένο κατά 54% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Τι συμβαίνει μέσα στα «Ρωσικά Σπίτια»
Σύμφωνα με διαθέσιμες πληροφορίες, τα κέντρα αυτά προβάλλουν σοβιετικές και ρωσικές ταινίες με πατριωτικά θέματα και διανέμουν επιλεγμένη φιλορωσική βιβλιογραφία. Παράλληλα, διδάσκουν τη ρωσική γλώσσα και καθοδηγούν νέους που επιθυμούν να σπουδάσουν ή να εργαστούν στη Ρωσία.
Η HUR υποστηρίζει ότι πίσω από την εικόνα μιας «ευτυχισμένης Ρωσίας» κρύβεται μια διαφορετική πραγματικότητα: αρκετοί νέοι υπογράφουν συμβόλαια με τον ρωσικό στρατό και στέλνονται απευθείας στα πιο επικίνδυνα μέτωπα της Ουκρανίας. Το 2025, ο τότε επικεφαλής της Rossotrudnichestvo, Γεβγκένι Πριμάκοφ Τζούνιορ, είχε ανακοινώσει χρηματοδότηση για περισσότερους από 5.000 Αφρικανούς φοιτητές σε ρωσικά πανεπιστήμια.
Τον Ιανουάριο, ο ίδιος ο Πριμάκοφ Τζούνιορ παραδέχθηκε δημόσια ότι μια «γνωστή αφρικανική ιδιωτική στρατιωτική εταιρεία» – ευρέως γνωστή ως Wagner Group, μετονομασμένη σε Africa Corps – συμμετείχε στην ίδρυση «Ρωσικών Σπιτιών» στο Μάλι και την Κεντροαφρικανική Δημοκρατία. Το ουκρανικό Κέντρο Αντιμετώπισης Παραπληροφόρησης χαρακτήρισε την παραδοχή αυτή επιβεβαίωση πως τα κέντρα λειτουργούν ως στοιχεία υβριδικών επιχειρήσεων.
Δίκτυο επιρροής και στρατολόγησης
Η επέκταση των «Ρωσικών Σπιτιών» συνδέεται με την άνοδο φιλορωσικών στρατιωτικών καθεστώτων, κυρίως στη Δυτική Αφρική. Κέντρα άνοιξαν στο Μάλι το 2022, στη Μπουρκίνα Φάσο το 2024 και στον Νίγηρα τον ίδιο χρόνο, μετά από πραξικοπήματα όπου οι δυνάμεις της Wagner ή της Africa Corps ανέλαβαν ρόλο ασφαλείας.
Σύμφωνα με το Danish Institute for International Studies, η ρωσική «πληροφοριακή εκστρατεία» έχει ενταθεί στον Παγκόσμιο Νότο μετά το 2022, με την Αφρική να αποτελεί βασικό πεδίο δράσης. Η Ρωσία προβάλλεται ως «αντι-αποικιακός εταίρος», προσφέροντας πακέτα επιβίωσης καθεστώτων που περιλαμβάνουν όπλα, συμβούλους και προπαγάνδα.
Το ίδιο Ινστιτούτο σημείωσε ότι μεταξύ Ιουνίου και Σεπτεμβρίου 2025, οι διαδικτυακές αναρτήσεις για στρατολόγηση ξένων στον ρωσικό στρατό αυξήθηκαν από 621 σε 4.600, με το ένα τρίτο να στοχεύει αλλοδαπούς.
Αφρικανοί στο μέτωπο και στα εργοστάσια drones
Το Africa Centre for Strategic Studies αναφέρει ότι μέσω διαδικτυακών δικτύων στρατολόγησης, η Ρωσία έχει δημιουργήσει ένα κανάλι που οδηγεί χιλιάδες Αφρικανούς – οι περισσότεροι αναζητώντας εργασία ή εκπαίδευση – στο μέτωπο της Ουκρανίας ή σε εργοστάσια όπως το Alabuga στην Ταταρστάν, όπου παράγονται drones τύπου Shahed-136.
Ο επικεφαλής της πλειοψηφίας στη Βουλή της Κένυας, Κιμάνι Ιτσούνγκουα, κατέθεσε ότι μόλις οι στρατολογημένοι φτάνουν στη Ρωσία, «τους δίνεται απλώς ένα όπλο για να πάνε να πεθάνουν». Άλλοι, κυρίως φοιτήτριες από τη Νιγηρία, έχουν σταλεί σε εργοστάσια drones, σύμφωνα με το DIIS.
«Ιδεολογικό όπλο αργής ζημιάς»
Η ουκρανική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών προειδοποιεί ότι με την αύξηση των «Ρωσικών Σπιτιών» στην Αφρική, η στρατολόγηση θα ενταθεί. Στόχος, όπως αναφέρει, είναι «η καλλιέργεια μιας γενιάς ιδεολογικά πιστών Αφρικανών» που θα χρησιμοποιούνται ως φθηνό εργατικό και στρατιωτικό δυναμικό.
Η HUR επικαλείται ως παράδειγμα το Σουδάν, όπου ρωσικά συμφέροντα προκάλεσαν σοβαρή ρύπανση υδάτων με υδράργυρο λόγω εξορύξεων χρυσού, χαρακτηρίζοντας την πρακτική αυτή «οικολογικό όπλο αργής δράσης».
Πόσοι έχουν ήδη στρατολογηθεί
Η HUR αποκάλυψε σχέδιο της Μόσχας να στρατολογήσει τουλάχιστον 18.500 ξένους μισθοφόρους έως το τέλος του 2026. Σύμφωνα με το ουκρανικό Υπουργείο Εξωτερικών, μέχρι τον Ιούνιο είχαν εντοπιστεί 2.965 πολίτες από 36 αφρικανικές χώρες που πολεμούν στο πλευρό της Ρωσίας.
Η στρατολόγηση κορυφώθηκε το 2024, με μαρτυρίες και στοιχεία που δείχνουν ότι οι Αφρικανοί χρησιμοποιούνται σε αποστολές υψηλού κινδύνου. Στο Τσαντ, οι αρχές συνέλαβαν Ρώσους πράκτορες λίγο μετά τα εγκαίνια ενός νέου «Ρωσικού Σπιτιού» στην πρωτεύουσα, εμποδίζοντας την περαιτέρω ανάπτυξη του δικτύου.
Στη Νιγηρία, έρευνα του TheCable εντόπισε 272 πολίτες που είχαν στρατολογηθεί μέσω σχετικών καναλιών, εκ των οποίων 55 σκοτώθηκαν. Ο Ρώσος πρέσβης στη Νιγηρία, Αντρέι Ποντιελίσεφ, διέψευσε τις αναφορές χαρακτηρίζοντάς τες «παραπλανητικές».
Αρκετά αφρικανικά κράτη, όπως η Κένυα, η Γκάνα και η Νιγηρία, έχουν ζητήσει επίσημες εξηγήσεις από τη Μόσχα και τον τερματισμό της παράνομης στρατολόγησης πολιτών τους. Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών, ωστόσο, δεν έχει ανταποκριθεί, ενώ ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε τον Μάιο ότι «δεν γνωρίζουμε τέτοιες περιπτώσεις».
Πηγή: tanea.gr
