Η Τεχεράνη αναμένεται να αποκομίσει δισεκατομμύρια δολάρια από την 60ήμερη αναστολή των αμερικανικών κυρώσεων που ανακοινώθηκε τη Δευτέρα (22/6). Ωστόσο, η άρση περιορισμών που ίσχυαν για περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες συνοδεύεται από σημαντικές νομικές, πολιτικές και εμπορικές προκλήσεις, οι οποίες ενδέχεται να χρειαστούν χρόνια για να ξεπεραστούν.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο η προσωρινή συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη οικονομική ανακούφιση. Η αποδόμηση ενός εκτεταμένου καθεστώτος κυρώσεων που εμπλέκει την αμερικανική νομοθεσία, διεθνείς ρυθμίσεις και ανησυχίες του ιδιωτικού τομέα για επιχειρηματικούς κινδύνους παραμένει εξαιρετικά περίπλοκη, όπως επισημαίνει το Reuters.
Τα Ηνωμένα Έθνη, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν επιβάλει από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 κυρώσεις, εμπορικά εμπάργκο και δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων κατά του Ιράν, λόγω του πυρηνικού του προγράμματος, των παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της στήριξης ένοπλων οργανώσεων στην περιοχή.
Σύμφωνα με το μνημόνιο κατανόησης 14 σημείων που υπέγραψαν ΗΠΑ και Ιράν την περασμένη εβδομάδα, η Ουάσιγκτον θα ξεκινήσει τη διαδικασία κατάργησης όλων των τύπων κυρώσεων. Το χρονοδιάγραμμα θα καθοριστεί σε τελική συμφωνία εντός 60 ημερών, με δυνατότητα παράτασης.
Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών εξέδωσε τη Δευτέρα προσωρινή γενική άδεια που επιτρέπει την παραγωγή, παράδοση και πώληση αργού πετρελαίου, καθώς και πετροχημικών και πετρελαϊκών προϊόντων ιρανικής προέλευσης έως τις 21 Αυγούστου.
Πολιτικές και νομικές προκλήσεις
Η πλήρης άρση των κυρώσεων – εφόσον προχωρήσει – θα αποτελούσε ριζική αλλαγή στην αμερικανική πολιτική για τη Μέση Ανατολή, που επί δεκαετίες στόχευε στον περιορισμό της ιρανικής επιρροής μέσω οικονομικής πίεσης.
Η διαδικασία παραμένει σύνθετη, καθώς ορισμένα μέτρα απαιτούν εκτελεστικές αποφάσεις, άλλα την έγκριση του Κογκρέσου και όλα στενό συντονισμό με τον ΟΗΕ και τις χώρες που έχουν επιβάλει δικές τους κυρώσεις. Επιπλέον, οι επιχειρήσεις εμφανίζονται επιφυλακτικές μετά από δεκαετίες περιορισμών.
«Υπάρχει ένα περίπλοκο πλέγμα κυρώσεων και δεν πρόκειται μόνο για προεδρικά διατάγματα, αλλά και για κυρώσεις που έχουν θεσπιστεί από το Κογκρέσο», δήλωσε ο Χουάν Ζαράτε, αναπληρωτής σύμβουλος εθνικής ασφάλειας για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας επί προεδρίας Τζορτζ Ου. Μπους.
Σκεπτικισμός στο Κογκρέσο
Η Ουάσιγκτον επέβαλε για πρώτη φορά κυρώσεις στο Ιράν το 1979, μετά την κατάληψη της αμερικανικής πρεσβείας στην Τεχεράνη από επαναστάτες φοιτητές και την κράτηση Αμερικανών διπλωματών επί 444 ημέρες.
Έκτοτε, το Κογκρέσο έχει εγκρίνει σειρά νόμων περί κυρώσεων, ενώ οι εκάστοτε πρόεδροι εξέδωσαν εκτελεστικά διατάγματα που αφορούν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και τη στήριξή του σε οργανώσεις όπως η Χαμάς, η Χεζμπολάχ και οι Χούθι της Υεμένης.
Από τις αρχές του 2025, το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων (OFAC) έχει επιβάλει κυρώσεις σε περισσότερα από 1.000 πρόσωπα, πλοία και αεροσκάφη. Η αφαίρεση αυτών των οντοτήτων θα απαιτούσε τουλάχιστον έναν χρόνο, σύμφωνα με τον Τζέρεμι Πάνερ, πρώην αξιωματούχο των ΗΠΑ σε θέματα κυρώσεων.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να ανακαλέσει τα εκτελεστικά διατάγματα που αφορούν το Ιράν. Ωστόσο, ορισμένες κυρώσεις – όπως αυτές κατά της Χαμάς και της Χεζμπολάχ – προβλέπονται από την αμερικανική νομοθεσία και απαιτούν κοινοβουλευτική τροποποίηση, γεγονός που έχει προκαλέσει αντιδράσεις στο Κογκρέσο, κυρίως από Ρεπουμπλικανούς βουλευτές.
Η ανατροπή τεσσάρων δεκαετιών κυρώσεων θεωρείται εξαιρετικά δύσκολη. «Κάθε προσπάθεια συνολικής άρσης των αλλεπάλληλων στρωμάτων κυρώσεων θα είναι σαν να ξεφλουδίζεις ένα κρεμμύδι — εκθέτοντας την κυβέρνηση όχι μόνο σε νομικές πολυπλοκότητες αλλά και σε πολιτικούς κινδύνους», δήλωσε ο Ματ Ζβάιγκ, διευθύνων σύμβουλος πολιτικής της FDD Action.
Οικονομικές επιπτώσεις και επιφυλάξεις
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η προσωρινή άδεια θα μπορούσε να αποφέρει στο Ιράν έως και 3 δισ. δολάρια μέσα σε δύο μήνες. Το ποσό θα μπορούσε να αυξηθεί σημαντικά αν η άδεια γίνει μόνιμη, επιτρέποντας στην Τεχεράνη να διαθέτει πετρέλαιο και πέραν της Κίνας, η οποία σήμερα αγοράζει σχεδόν το 90% του ιρανικού πετρελαίου.
Η νέα άδεια καλύπτει επίσης τραπεζικές, ασφαλιστικές και μεταφορικές υπηρεσίες που σχετίζονται με το εμπόριο πετρελαίου, διευκολύνοντας την πρόσβαση της Τεχεράνης στα έσοδά της.
«Υπάρχουν αρκετά δύσκολα ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν», σημείωσε η Στέφανι Κόνορ, πρώην αξιωματούχος του OFAC, εκφράζοντας ανησυχία ότι η άρση των κυρώσεων μπορεί να οδηγήσει σε ροή κεφαλαίων προς ομάδες που οι ΗΠΑ θεωρούν απειλή. «Πραγματικά θα επιτρέψουμε να αρχίσουν να καταλήγουν χρήματα στους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν;» διερωτήθηκε.
Επιφυλακτικός ο επιχειρηματικός κόσμος
Τράπεζες, πετρελαϊκές εταιρείες και ασφαλιστικοί οργανισμοί θα αντιμετωπίσουν μεταβαλλόμενους κανονισμούς, αυστηρούς ελέγχους συμμόρφωσης και κινδύνους που συνδέονται με τις σχέσεις του Ιράν με χώρες όπως η Κίνα, η Βόρεια Κορέα και η Ρωσία. Παράλληλα, παραμένουν υπό διαφορετικά καθεστώτα κυρώσεων από τη Βρετανία, τον ΟΗΕ και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
«Έχουμε ουσιαστικά εκπαιδεύσει τις αγορές να θεωρούν υψηλού κινδύνου τις συναλλαγές με ή μέσω του Ιράν, επομένως δεν μπορείς απλώς να πατήσεις έναν διακόπτη και να πεις: “Τώρα είναι εντάξει να κάνετε δουλειές με το Ιράν”», τόνισε ο Ζαράτε.
Οι εταιρείες που συνεργάζονται με το Ιράν εξακολουθούν να κινδυνεύουν από αγωγές βάσει του νόμου Justice Against Sponsors of Terrorism Act του 2016, ο οποίος επιτρέπει σε θύματα τρομοκρατικών επιθέσεων να στραφούν κατά επενδυτών ή επιχειρήσεων που θεωρείται ότι παρείχαν υποστήριξη σε τρομοκρατικές οργανώσεις.
Λόγω αυτών των κινδύνων, πολλές επιχειρήσεις ενδέχεται να αποφύγουν τη συνεργασία με το Ιράν για να προστατεύσουν τη φήμη και τη νομική τους ασφάλεια. «Δεν πρόκειται να δούμε μαζικές επενδύσεις πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων μέχρι η κατάσταση να παγιωθεί πολύ περισσότερο και να αποκτήσει πολιτική σταθερότητα», εκτίμησε ο Μπρετ Έρικσον, επικεφαλής της Obsidian Risk Advisors. «Υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος μπροστά».
Πηγή: tanea.gr
