Για μερικούς αναλυτές, θεωρείται ένδειξη ότι η Τουρκία επιδιώκει να ανατρέψει την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή και να μετατραπεί σε ένα «νέο Ιράν», φέρνοντας εντός βεληνεκούς της ολόκληρη την Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και μεγάλο μέρος της Ρωσίας. Είναι πράγματι το νέο καμάρι της τουρκικής βιομηχανίας, ο διηπειρωτικός πύραυλος Yıldırımhan, απειλητικό όπως παρουσιάζεται;
Με βεληνεκές περίπου 6.000 χιλιομέτρων, ο πύραυλος μπορεί θεωρητικά να καλύψει ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, την Ευρώπη και μεγάλο μέρος της Ρωσίας, γεγονός που εξηγεί γιατί ορισμένοι δυτικοί αναλυτές τον αντιμετώπισαν ως σημαντική στρατηγική εξέλιξη
O Yıldırımhan, το πρώτο πρόγραμμα ανάπτυξης διηπειρωτικού βαλλιστικού πυραύλου της Τουρκίας, με βεληνεκές 6.000 χλμ. παρουσιάστηκε επίσημα τον Μάιο του 2026. Προκάλεσε μάλιστα έκπληξη ακόμη και σε πολλούς κύκλους της τουρκικής αμυντικής κοινότητας.
Αναλύσεις δυτικών δεξαμενών σκέψης όπως Foundation for Defense of Democracies και το American Enterprise Institute αντιμετωπίζουν εν πολλοίς ως ένα ακόμη ανολοκλήρωτο πρόγραμμα που σηματοδοτεί άμεση στρατηγική απειλή για την Ευρώπη, το Ισραήλ, την Ινδία, ακόμη και τις ίδιες τις ΗΠΑ.
Ωστόσο, ο Τούρκος δημοσιογράφος και αμυντικός αναλυτής Φάτιχ Κοτζαϊμπίς (Fatih Kocaibiş), εκτιμά ότι η Άγκυρα δεν επιδίωξε να στείλει απειλητικό μήνυμα στις ΗΠΑ, καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δίνουν εκ νέου έμφαση στην προσωπική τους σχέση. Συνεπώς το «πολιτικό πλαίσιο» καθιστά «μια τέτοια ερμηνεία μάλλον απίθανη» αναφέρει σε ανάλυσή του στο Responsible Statecraft.
Για τον ίδιο, ο Yıldırımhan δεν αφορά μόνο το βεληνεκές ή το ωφέλιμο φορτίο του. «Αφορά τον τρόπο με τον οποίο η Τουρκία επιδιώκει να τοποθετηθεί σε μια περιοχή που διαμορφώνεται ολοένα και περισσότερο από πυραύλους, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, συστήματα αεράμυνας και την αυξανόμενη αμφιβολία για τη διαχρονική αξιοπιστία των δυτικών εγγυήσεων ασφαλείας».
Ειδικότερα εξηγεί τι σηματοδοτεί ή τι προσφέρει ο νέος πύραυλος.
Οθωμανικό και κεμαλικό παρελθόν
Παρότι οι νέες επιθετικές δυνατότητες της Τουρκίας εξετάζονται συχνά μέσα από το πρίσμα των αυξανόμενων εντάσεών της με το Ισραήλ, η Άγκυρα έχει επίσης λάβει υπόψη της τις πυραυλικές επιθέσεις του Ιράν εναντίον κρατών του Κόλπου και αμερικανικών βάσεων.
Όπως εξηγεί ο Τούρκος αναλυτής, για το Ιράν οι πύραυλοι αποτελούν όχι μόνο μέρος του αμυντικού σχεδιασμού, αλλά και στοιχείο της ίδιας της ταυτότητας του καθεστώτος. «Η Τεχεράνη προβάλλει αυτή την ικανότητα μέσω στρατιωτικών παρελάσεων, βίντεο των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης και υπόγειων πυραυλικών βάσεων» με ορισμένους πυραύλους να φέρουν αναφορές σε στίχους του Κορανίου.
Στο τμήμα της κεφαλής υπήρχε η υπογραφή του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, ιδρυτή της Τουρκικής Δημοκρατίας, ενώ στο σώμα του απεικονιζόταν ο Γιλντιρίμ Βαγιαζήτ, ο Οθωμανός σουλτάνος του οποίου το προσωνύμιο σημαίνει «Κεραυνός», αναφορά στην ταχύτητα και τη φήμη του ως πολεμιστή.
«Σε μια χώρα όπου η οθωμανική κληρονομιά και η δημοκρατική παράδοση του κεμαλισμού συνυπήρχαν επί δεκαετίες μέσα σε ένταση, η συνύπαρξη της υπογραφής του Ατατούρκ με την εικόνα του Βαγιαζήτ συμβολίζει τη συνέχεια της τουρκικής κρατικής ταυτότητας και όχι τον καθεστωτικό συμβολισμό που χαρακτηρίζει το Ιράν».
Διπλωματικό όπλο
Η Άγκυρα φαίνεται να έχει καταλήξει στο ότι οι αντιαεροπορικές και αντιπυραυλικές ασπίδες από μόνες τους δεν επαρκούν και πως η επιθετική αποτροπή πρέπει να αναπτυχθεί παράλληλα.
Η επιλογή αυτή δεν αποτελεί μόνο στρατιωτικό αντανακλαστικό, αλλά εντάσσεται και σε μια ευρύτερη στρατηγική εξωτερικής πολιτικής, σύμφωνα με τον Τούρκο αναλυτή, υπενθυμίζοντας πως τελευταία η Άγκυρα δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην ενεργητική διπλωματία, από τον πόλεμο στην Ουκρανία και την κρίση με το Ιράν έως τις διαμεσολαβητικές της πρωτοβουλίες στην Αφρική και τη συνεργασία της με ευρωπαϊκές χώρες στον τομέα της άμυνας.
Επειδή, όμως σύμφωνα πάντα με τον Φατίχ, η Άγκυρα γνωρίζει ότι η διπλωματία πρέπει να συνοδεύεται από στρατιωτική ισχύ, επιδιώκει να ενισχύσει το διπλωματικό της βάρος μέσω της αμυντικής βιομηχανίας και των στρατιωτικών της δυνατοτήτων. «Σε περιφερειακό επίπεδο, οι ολοένα στενότερες σχέσεις της Άγκυρας με το Πακιστάν, το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία και τη Συρία αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο η τουρκική διπλωματία συνδυάζεται πλέον με συνεργασίες στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας».
Το ίδιο καταφέρνει και με την Ευρώπη με ενδεικτικά παραδείγματα τη βρετανική υποστήριξη για την πώληση μαχητικών Eurofighter στην Τουρκία, τις βιομηχανικές συνεργασίες με την Ιταλία και την Ισπανία, καθώς και τις αμυντικές συμφωνίες με Πολωνία, Ρουμανία και Ουγγαρία.
Εσωτερικό μήνυμα
Η έμφαση που δίνει ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στη μείωση της εξάρτησης της Τουρκίας από ξένο στρατιωτικό εξοπλισμό έχει εξελιχθεί σε βασικό πολιτικό σύνθημα, ιδιαίτερα μετά τις εκλογές του 2023. «Για μια κυβέρνηση που βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρές οικονομικές δυσκολίες, η αμυντική βιομηχανία παραμένει μία από τις σημαντικότερες πηγές εθνικής υπερηφάνειας» λέει ο Κοτζαϊμπίς, καθώς πράγματι δημοσκόπηση του 2024 έδειξε ότι το 62,2% των ερωτηθέντων θεωρεί πως η πρόοδος της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας έχει ενισχύσει το αίσθημα ασφάλειάς του.
Ακόμα και ο Οζγκούρ Εζέλ, ο οποίος εκπαραθυρώθηκε από την ηγεσία του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος, μετά από παρεμβάσεις του Ερντογάν, φωτογραφήθηκε δίπλα στον Yıldırımhan, «δείχνοντας ότι τα μεγάλα αμυντικά προγράμματα μπορούν να δημιουργήσουν σπάνιες στιγμές συναίνεσης μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης». Φυσικά κάτι τέτοιο «εξυπηρετεί την εσωτερική πολιτική επικοινωνία, δεν σημαίνει όμως ότι η Τουρκία απομακρύνεται στην πράξη από τη Δύση» σημειώνει ο Κοτζαϊμπίς.
Είναι ακόμη πολύ νωρίς για συμπεράσματα
Ορισμένοι στην Τουρκία χαρακτήρισαν την εξέλιξη αυτή σημαντικό ορόσημο για την αμυντική βιομηχανία της χώρας. Άλλοι, όμως, θεώρησαν πρόωρο να παρουσιαστεί ο Yıldırımhan ως μεγάλη επιτυχία, τη στιγμή που οι επιχειρησιακές του δυνατότητες παραμένουν ακόμη ανεπιβεβαίωτες.
Ωστόσο, ο Τούρκος δημοσιογράφος παροτρύνει να κρατάμε ακόμα «μικρό καλάθι». Η παρουσίαση του Yıldırımhan ως προσωπικού εγχειρήματος του Ερντογάν και το συμπέρασμα ορισμένων επικριτών ότι η Τουρκία μετατρέπεται σε πυραυλική δύναμη αντίστοιχη με το Ιράν υπερβαίνουν κατά πολύ όσα πραγματικά επιτρέπει να υποστηριχθούν το παρόν στάδιο του προγράμματος.
Προς το παρόν, ο Yıldırımhan πρέπει να θεωρείται περισσότερο ένδειξη στρατηγικών προθέσεων παρά πραγματική επιχειρησιακή δυνατότητα. Η πραγματική του σημασία θα εξαρτηθεί από τις δοκιμές, την ακρίβεια, την επιχειρησιακή ανάπτυξη, την επιβιωσιμότητα, τα συστήματα διοίκησης και ελέγχου, καθώς και την ενσωμάτωση της πολεμικής κεφαλής.
Πηγή: in.gr
